195. Horen of Zien

Opmerkelijk artikel in de NRC, over onverwachte vragen die sollicitanten kunnen krijgen tijdens een gesprek bij een potentieel nieuwe werkgever. Behalve voor de hand liggende vragen over opleiding en ambitie, krijgen ze opeens ‘Hoe krijg je een olifant in een ijskast?’, of ‘Wat zou je doen als je 500 blikjes kattenvoer wint in een loterij?’. Eerst denk je: die mensen zijn niet goed snik. Later realiseerde ik me dat het nog zo gek niet is, iemand uit z’n comfortzone halen, zien hoe ze kunnen improviseren en hoe creatief ze zijn. Als sollicitant voel je je intussen natuurlijk behoorlijk genaaid als je moet antwoorden op vragen als ‘Zou je liever onzichtbaar zijn of kunnen vliegen?’

Toch is het interessant jezelf af en toe vragen te stellen die lastig zijn, out of the box. Ik deed het een paar dagen geleden ook. Niet over blikjes kattenvoer of een olifant, maar een beetje de filosofische variant op het oude spelletje ‘je wordt verbannen naar een onbewoond eiland. Wat neem je mee?’ Dat worden dan steevast boeken of lp’s waar je niet buiten denkt te kunnen. Bij mij was het confronterender: wat heb je liever, horen of zien. Je moet van één van deze twee zintuigen afscheid nemen. Welke kies je?

Die vraag kwam niet zomaar uit de lucht vallen. Enkele weken geleden ging ik naar mijn opticien met de klacht dat ik steeds minder scherp kon zien. Hij deed wat metingen, keek diep in mijn ogen met fel licht en zei: jongen, je hebt staar. En, met een knipoog: ja, dat krijg je, op je oude dag. Hij stuurde me naar de huisarts die me prompt naar het ziekenhuis verwees. Bij het onderzoek daar kreeg ik druppels belladonna in m’n ogen zodat de pupillen mooi wijd werden, konden ze de zaak goed bekijken. Ja, staar, beide ogen, en niet zo’n beetje ook. Ik kon meteen een afspraak maken voor de eerste operatie. Die wijde pupillen hield uren aan, ik kon geen licht verdragen, zat binnenshuis met zonnebril op naar muziek te luisteren. En toen, tijdens de wondermooie tweede akte van La Traviata, kwam opeens die vraag in me op: wat heb je liever, horen of zien. Ik wist het niet. Nog niet.

Inmiddels heb ik twee staaroperaties achter de rug, de laatste afgelopen woensdag. Bij de eerste ingreep, drie weken geleden, zat ik met zweethanden en knikkende knieën in de wachtkamer na een slapeloze nacht vol horrorfantasieën. staaroperatie-1-150916-img_9206 Zag mezelf ruggelings op de operatietafel, vastgehouden door pezige kerels, en een stem die zegt: nu wordt het even vervelend. En dan zie je het mes op je oog afkomen. Oh shit. Terwijl ik m’n klamme handen afveeg aan m’n broek wordt een oude vrouw in een rolstoel de wachtkamer binnengereden. Eén oog in verband, kennelijk zojuist geopereerd. Ze kijkt me aan en vraagt in het Fries: Binne jo hjir foar it earst? Ik knik. Ja, ik ben hier voor het eerst. Aan alles is te zien dat ik ‘m knijp als een oude dief, want ze zegt geruststellend: Meitsje dy gjin soargen, do fielt en sjocht neat. En ze heeft gelijk, je voelt en ziet niets.

Het is een wonder, die operatie. Verdovende druppels in je oog, na een half uur word je naar de voorbereidingsruimte gebracht, operatiekleding aan, van top tot teen ingepakt, je gaat languit op een verrijdbaar bed, nog wat druppels en dan rijden ze je naar de OK. Stemmen om je heen, de laatste check, wie ben je, wanneer geboren, welk oog moet geopereerd. Weten ze zeker dat ze de goede op tafel hebben. staaroperatie-2-051016-img_9237 Dan fel licht in je oog, een vrouwenstem pal boven je vertelt wat ze doet, en je beseft dat ze allang bezig is, het mes erin, de operatie is in full swing en het is zoals de oude vrouw zei, je voelt en ziet niets, behalve fel licht dat zindert en trilt als woestijnhitte.

Een goed kwartier later zegt de chirurg dat het gedaan is, tot de volgende keer. Ik word met bed en al weggereden, operatiekleding gaat uit, de verpleegkundige helpt, ondersteunt, wees voorzichtig bij het rechtop zitten, waarschuwt ze, misschien bent u wat duizelig. Bijna duvel ik even later van de trap als ik een trede mis, ’t is slecht diepte schatten met één oog. Vriend Chris vangt me op, rijdt me veilig naar huis. Drie weken later is het andere oog aan de beurt. Ah, daar bent u weer, zegt de chirurg, als we volgens protocol de vragen afwerken, hoe heet je, wanneer geboren, welk oog. Opnieuw dat licht, er wordt gesneden en gedaan, ik hoor akelige piep- en kraakgeluiden maar ik lig ontspannen achterover, laat het gebeuren, wetend dat aan het eind van het traject alles beter zal zijn.

Nu, een halve week na de tweede ingreep, zie ik de wereld scherp. Zo moet het vroeger geweest zijn, maar ik was het vergeten. Kleuren lijken intenser, het herfstlicht met lage zon, het is bijna te fel, zonnebril op, ogen moeten wennen, zoals ze sluipenderwijs gewend raakten aan minder zicht.

En die vraag, horen of zien? Ik denk dat ik het weet. Als ik moest kiezen, koos ik voor wat ik nu heb, m’n nieuwe ogen. Hoe groot het verlies ook moet zijn, ik kan me, zij het met grote moeite, eventueel een leven voorstellen zonder geluid, zonder stemmen, en het grootst denkbare verlies: zonder muziek. Maar een leven in duisternis? Onvoorstelbaar.

2 thoughts on “195. Horen of Zien

  1. Beste Hans,

    Na (gelukkig) weer een verhaal van jou, dat ik overigens sinds je fietstocht, gemist heb, zit ik met tranen in de ogen. Horen of zien? Beste Buur, laat ik je zeggen dat een leven zonder muziek ondraaglijk zou zijn, terwijl het zien; je hebt daar zoveel mooie foto’s van gemaakt, ook niet eenvoudig is los te laten.
    Ik zou niet durven kiezen, maar ik heb goede honden, die voor mij “zouden kunnen zien” , blijft er dus over: de muziek: opus 6 nr. 6 van Händel, mijn piano en mijn gitaar.
    Ik hoop dat ik je in de nabije toekomst, echt, weer eens: “live to live” kan ontmoeten!\
    Groet,
    Carel

  2. Ja, , ik ken het,, heb twee staaroperaties en een nog beroerdere vitrectomie achter de rug .
    Zien of horen: een onmogelijke keuze voor mij. Gelukkig heb je in dat soort gevallen zelf weinig of niets te kiezen.
    Het doet mij denken aan een zeer bijzondere situatie toen ik heel lang geleden mee leiding gaf aan een kamp voor gehandicapten: een stel onafscheidelijke vrienden waarvan de één blind en de ander doofstom was met hun eigen taal. …….in al hun ongeluk samen gelukkig !

    Volgende week het ziekenhuis in wegens een volkomen mislukte plaatsing van een knieprothese.
    Het is net als met ook jouw ogen: oud zijn is niet erg, maar ouder worden ……..

    Alle goeds ook voor Mirjam, Jan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s