189. Winkeltje Spelen

Die woorden zitten al een hele tijd in m’n hoofd: winkeltje spelen. Als je maar lang genoeg door dit soort contreien reist en de wereld van dichtbij ziet krijg je vanzelf die indruk. En ik zeg er meteen bij: het is niet neerbuigend bedoeld. Integendeel, ik heb tomeloos respect voor mensen die altijd proberen ergens iets van te maken, hoe verrot de omstandigheden ook zijn. Inspelen op mogelijkheden, of beter: eerst die mogelijkheden zíen, en dan actie ondernemen. Of het dan lukt is iets anders, daar gaat het niet eens om. Het gaat om het initiatief, het zien van kansen.

Neem Cambodja. Transparancy International omschreef het land in haar rapportage van 2013 als volgt: The country faces numerous sociopolitical issues, including widespread poverty, pervasive corruption, lack of political freedom, low human development and a high rate of hunger. En ik, vanaf mijn fiets, zie barre droogte rond de dorpen in het noord-oostelijk deel waar armoe troef is. Zó arm zelfs dat ze zo goed als geen winkeltjes hebben. En dat wil wat zeggen.

Ik zag dat winkeltje spelen voor het eerst in India. Als het slecht gaat, denken ze: ik begin een winkeltje, dan maak je winst en ben je uit de problemen. Onzin natuurlijk, die worden alleen maar groter, die problemen. Ze kopen pakjes sigaretten en verkopen de rokertjes vervolgens los, per stuk. Hoeveel winst? Een paar procent. Hetzelfde met pruimtabak, of frisdrank, iets te snoepen. Als ze al voldoende geld hebben om in zulke artikelen te investeren. En als de buurman óók zo’n winkeltje begint en de overbuurman ook, verkoopt niemand iets. Dan consumeren ze uit ellende hun eigen handelswaar. Ben je nog nergens.

Ik zag in Cambodja twee zelfstandige entrepreneurs die langs een gloednieuw stuk snelweg een nerinkje hadden. De eerste was de Cambodjaanse variant van een Indiase dalit, een kasteloze, behalve dat ze hem hier waarschijnlijk schooier noemen, of vuilnisman: hij raapt wat anderen wegooien. De nieuwe elite, jongelui op scooters en motoren, gooien álle verpakking die leeg is pardoes op de grond. Als fietser zie je dat gebeuren, ze rijden je voorbij en húp, gaat weer een leeg colablikje of waterflesje. En deze man raapt het op en aan het eind van de dag levert hij het ergens in en krijgt een grijpstuiver, wisselgeld. Kijk hem eens lachen, de goedmoedige. Ik heb hem betaald voor de foto, voor wat hoort wat. Waarschijnlijk heel wat meer dan wat hij met een dag opruimen bij elkaar scharrelt. Moet ook. Een kleine winkelier moet soms mazzel hebben.

Garbage collector Cambodia IMG_7379_edited-1

De tweede kleine ondernemer was deze jongeman. Of hij het zelf heeft opgebouwd of dat z’n vader hem er heeft neergezet is niet belangrijk, het gaat om de káns die ze zien. Een nieuwe weg, dus meer verkeer, een brede vluchtstrook waar klanten kunnen stoppen. Alles is voorhanden om gouden bergen te verdienen. Voorlopig alleen met gekoelde frisdrank. Straks komen er verse kokosnoten of gesmeerde broodjes bij. Ik hoop het. Dappere winkelier in spé.

Winkeltje spelen Cambodja IMG_7389

Dit is van een andere orde, hier lijkt iedereen aan het eind van z’n latijn. Als ik kom aanfietsen is het 39°C, mijn ketting knarst en mijn mond is droog als karton. Ik wil twee dingen: iets te drinken en smeerolie. De man met het gestreepte hemd regelt alles. Uit de rode koelbox duikt hij een flesje water op, maar het ijs blijkt gesmolten, het water lauw. Dan giet hij afgewerkte motorolie over m’n ketting, het druipt op de grond, maakt niemand wat uit. De rest van de familie blijft hangen, letterlijk. In de hangmat of op een stoel, de hitte maakt iedereen tot ledenpop. Vooraan ligt zoonlief als een rolmops in de hangmat, wachtend op avondkoelte.

Bike repair shop Cambodia IMG_7240

Dit Cambodjaanse echtpaar heeft het een geweldige nering: mais. Vers gekookt en boterzacht. Auto’s en scooters stoppen, kopen een paar warme kolven en nemen het mee, als snack in de auto. Ik heb er zelf een staan kluiven in de berm, wat een traktatie. Goeie zaken doen ze, haast geen moment zonder klanten. Goed bekeken, goed bedacht.

Corn along Route 6 Cambodia IMG_7418

Maar soms is de concurrentie zó hevig dat het haast geen nut lijkt te hebben je winkeltje open te houden. Neem deze Vietnamese boontjesvrouw. Grote stapels kersverse groenten, maar even verder zit nóg iemand met dezelfde handel en daarna wéér iemand. Boontjesseizoen! Wat te doen? Iets anders verbouwen? Misschien. Voorlopig houdt ze er een goed humeur bij.

Iedereen verkoopt Dau chin boontjes IMG_7589

En dit is de Vietnamese evenknie van de flessenraper in Cambodja: de voddenman. Zijn bakfiets torenhoog beladen met rommel. Terwijl ik langzaam achter hem reed stopte hij twee keer om iets op te rapen. De eerste keer een lege fles uit de berm, de tweede keer schoot de slipper van zijn rechtervoet. Aan de zijkant opengescheurd, geen wonder dat hij niet blijft zitten. Z’n fiets is er ook slecht aan toe, het wiel hangt scheef, nog even en de as breekt. Maar aan zo’n investering durft hij waarschijnlijk niet eens denken. Aan het eind van de dag nét voldoende verdiend hebben om je familie te kunnen voeden, dat is al een mirakel. Wat een held.

Vuilnisman IMG_7630

_________________________________________________________________________
duniya-website Jullie weten het nu wel, maar ik zeg het tóch nog maar een keer, voor die enkeling die het ontgaan is: ik fiets door Thailand, Laos, Cambodja en Vietnam een sponsorrit, Miles 4 Meals, om geld in te zamelen om onze voedselprojecten in India en Vietnam te financieren.

Wil je dit initiatief sponsoren? Graag! De spelregels vind je op de sponsorpagina van Stichting Duniya. Dank!
_________________________________________________________________________

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s