183. De Boeken van 2015

Elke week opnieuw de literaire bijlagen van NRC en Volkskrant met recensies van alweer nieuwe boeken, er is geen bijhouden aan. Maar: waarom steeds nieuw kopen als er zoveel ouds te lezen is? En toeval of niet, dit jaar las ik veel ‘oud’ werk en ach, wat heb ik in 2015 een gelukkige hand gehad. Te beginnen met twee romans van John Fante, inmiddels ruim driekwart eeuw oud…

_________________________________________________________________________

John Fante Wait Until spring, Bandini
5. John Fante, Ask The Dust
Wait Until Spring, Bandini (1938) en Ask the Dust (1939) zijn de twee sterkste romans uit The Bandini Quartet van John Fante (1909 – 1983), zoon van Italiaanse immigranten, die ondanks een aantal verdienstelijke romans in vergetelheid raakte en in anonimiteit zijn geld verdiende als scenarioschrijver in de filmindustrie. In de jaren tachtig kwam er een hernieuwde interesse voor zijn vroege werk, vooral dankzij Charles Bukowski, die hem bewierookte als zijn grote voorbeeld (‘Fante was my god’). Deze romans, met als centraal karakter Fante’s alter ego Arturo Bandini, ‘a young Italian-American struggling to make it as a writer in Los Angeles during the great depression’, behoren tot de wonderbaarlijkst mooie boeken die ik in lange tijd onder ogen kreeg.

_________________________________________________________________________

To Kill a Mockingbird Harper Lee
Nog een respectabel oudje: To Kill a Mockingbird (Harper Lee, 1960).
Atticus Finch, vader van Scout en haar vier jaar oudere broer Jem, is het centrale personage uit de inmiddels klassieke debuutroman van Harper Lee uit 1960 die in éen klap een bestseller werd. Miljoenen exemplaren gingen over de toonbank en iedereen viel voor de onverschrokken advocaat die ten tijde van de grote depressie in de jaren ’30 in het racistische zuiden pal staat voor gelijke rechten en een zwarte man verdedigt die, ten onrechte, beschuldigd wordt een blanke vrouw te hebben mishandeld en verkracht, dochter van de plaatselijke dronkelap. En wie is toch de raadselachtige buurjongen Boo Radley? Het boek werd verfilmd en Gregory Peck kreeg een Oscar voor zijn rol als Atticus de onkreukbare.

_________________________________________________________________________

Jeroen Brouwers Het Hout
Dan een recent (en terecht bekroond) werk: Het Hout (Jeroen Brouwers, 2014). In een door kloosterlingen geleid jongenspensionaat vindt in de jaren vijftig seksueel misbruik, sadisme en vernedering plaats. Broeder Bonaventura is er getuige van en zwijgt zoals iedereen. Maakt dit hem medeplichtig? Geransel en gefriemel met de blik devoot naar boven. ‘Het is voor je bestwil.’ De hypocrisie van het geloof en de interpretatie ervan voor eigen gewin, voor het sussen van het geweten, voorzover aanwezig. Een boek als een mokerslag. Brouwers is een onnavolgbaar stilist, op elke pagina een vondst, een verrassing in taal, zelfs rond een thema zo gruwelijk als dit. Een verbluffend boek.

_________________________________________________________________________

Tim O'Brien July, July
July, July (Tim O’Brien, 2002) beschrijft een reünie in het jaar 2000 van een eindexamenklas uit 1969. In dat cruciale jaar landde de eerste mens op de maan, was de Vietnamoorlog maatschappelijk twistpunt nummer een en groeiden het engagement en de politieke hoop uit tot onbegrensde mogelijkheden. Het is een biecht in brokstukken over wat verkeerd ging en in duigen viel. Het boek lijkt chaotisch, ik moest soms terugbladeren omdat ik kwijt was wie wie precies was, maar uiteindelijk blijkt het een strak en met verfijnde precisie gesneden beeldhouwwerk.

_________________________________________________________________________

James Salter All That Is
All That Is (James Salter, 2013). Toen we in juni op Zanzibar waren las ik daar o.a. deze beeldschone roman, over het liefdesleven van een New Yorkse uitgever en ex-marinier. Was diep onder de indruk van de zeldzame precisie waarmee deze auteur zijn verhaal vertelt, geen woord teveel, alles op zijn plaats. Enthousiast las ik Mirjam op een dag enkele passages voor, zo mooi waren ze. Daags erna, op 20 juni, werd bekend dat Salter op 90-jarige leeftijd overleden was. Al gauw verschenen de eerste necrologieën. De Volkskrant schreef: Het lezen van Salter heeft mij geleerd om terug te gaan naar de essentie. Om te blijven aandringen op de juiste woorden en om te onthouden dat minder meer is. En zo is het.
_________________________________________________________________________

The Colossus of Mroussi Henry Miller
The Colossus of Maroussi (Henry Miller, 1941). Met zoveel rumoer rond Griekenland een mooi moment om Millers prachtige, inmiddels bijna 75-jaar oude vertelling over zijn reis door Griekenland te herlezen, al was het alleen al om die verbluffende beschrijving van Epidaurus, heiligdom van de god van de geneeskunde, Asklepios: The road to Epidaurus is like the road to creation. One stops searching. One grows silent, stilled by the hush of mysterieus beginnings. There is nothing to be seized or treasured or corned off here: there is only a breaking down of the walls which lock the spirit in.

_________________________________________________________________________

VanDisIkKomTerug-500x750
Ik kom terug (Adriaan van Dis, 2014). Dit zou wel eens de meesterproef van Adriaan van Dis kunnen zijn. Ik ken vrijwel zijn gehele oeuvre, heb hem hoog zitten, erudiet, beschaafd, hou van zijn beeldend taalgebruik en bewonder zijn vermogen om steeds opnieuw iets uit zijn familiegeschiedenis naar buiten te brengen dat ook de buitenstaander boeit. Nu beschrijft hij de teloorgang van zijn moeder. Ze is dementerend, bij vlagen helder, vertelt over een rijk Zeeuws verleden met landerijen en pachters, over jarenlange detentie in het Jappenkamp, langzaam ontfutselt Van Dis familiegeheimen die hem én ons versteld doen staan. Fraaie vertelster, die moeder van hem. “Dat is de ouderdom,” zei ze sarcastisch, “je karakter slijt niet als je ouder wordt, het kookt in, de kern komt boven. We worden allemaal een bouillonblokje van onze eigen soep.” Heeft Van Dis dit verzonnen? Maakt niet uit. Zijn taal blijft overeind, hoe sterk de Zeeuwse herinneringsstorm ook over het heentrekt.

One thought on “183. De Boeken van 2015

  1. laat ik de eerste zijn die een reactie geeft.
    Hans,, van de door jou aangegeven boeken, heb ik er twee gelezen: “To kill a mockingbird” en onlangs ” All that is” : een fenomenaal geschreven verhaal.
    Maar ja , met een franse vrouw en wonend in Frankrijk worden het hier al gauw franse boeken. Ik ben de afgelopen twee jaren wat dat betreft gedoken in het werk van twee wat vroegere schrijvers: Joseph Delteil (prachtig werk !) en Blaise Cendrars: ( van oorsprong zwitser maar genaturaliseerd ) de favoriet van mijn vrouw en daar kan ik mij wel wat bij voorstellen ! Ik kan je ze jou en andere lezers van jouw column meer dan van harte aanbevelen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s