172. De Films van 2014

Jaar voorbij, tijd voor lijstjes. Dit jaar film en boeken elk een eigen overzicht. Let op: van 2014 is niet hetzelfde als gemaakt in 2014. Waarom steeds het nieuwste, als er al zoveel moois is? Ook: belangrijke films van het afgelopen jaar, zoals het bejubelde Boyhood van Richard Linklater, Winter Sleep van Nuri Bilge Ceylan en Birdman van Iñárritu heb ik nog niet gezien. Komt nog wel, er is altijd de last van het teveel.

Dit zijn de betere (misschien zelfs de beste) films die ik het afgelopen jaar (her)zag.

Matterhorn, Diederik Ebbinge
Matterhorn (Diederik Ebbinge, 2013). Warmbloedige tragikomedie over een eenzame weduwnaar die een zwerver in huis neemt. Glansrollen voor Ton Kas en René van ’t Hof. Een parel in de kroon van de Nederlandse cinema.

A Man Escaped, Robert Bresson
A Man Escaped (Robert Bresson, 1956). Door de Nazi’s gevangen verzetsstrijder beraamt ontsnapping. Minimalistische film die in alles de hand van een grootmeester verraadt. Honderd minuten ademloos kijken.

A Separation, Asghar Farhadi
A Separation (Asghar Farhadi, 2011) Vlekkeloos geregisseerd en geacteerd Iraans drama waarin twee stellen elkaar naar het leven staan. Zij wil emigreren, voor de toekomst van hun dochter. Hij wil blijven, vanwege zijn werk en om zijn met Alzheimer kampende vader te verzorgen. Scheiding volgt, de man huurt een hulp in de huishouding in om de zorg voor zijn vader te dragen, zelf is hij daarvoor overdag te druk. De vrouw heeft het salaris hard nodig, maar is niet opgeleid voor zulke verzorgende taken en worstelt met haar geloofsvoorschriften – mag ze een vreemde man wel verschonen? De zaak loopt danig uit de hand. Confrontatie tussen seculiere middenklasse en gelovige onderklasse, en scherpe analyse van Iraanse samenleving.

IDA, Pawel Pawlikowski 2013
Ida (Pawel Pawlikowski,2013). Polen, 1962. In sober zwart-wit (en klassiek 4:3) gedraaide film over een jonge novice die, voor ze haar gelofte aflegt, met haar enige familielid, een vereenzaamde, aan drank en alcohol verslingerde tante, op zoek gaat naar haar (Joodse) familieverleden. Wat volgt is een uitzonderlijke road movie, die gaandeweg inzicht geeft in het katholieke, antisemitische Polen van na de oorlog. Veel close ups in Vermeer-achtig zijlicht en prachtige, soms gewaagde kadrering, waarbij de personages bijna aan de onderkant uit beeld vallen, als om aan te geven dat het woelen van de wereld hen teveel en te zwaar is. Wonderbaarlijke film.

Le salaire de la peur, Henri-Georges Clouzot
Le salaire de la peur (Henri-Georges Clouzot, 1953) Beter bekend onder de Amerikaanse titel Wages of Fear. Hoewel, bekend? Hoeveel filmliefhebbers zullen dit meesterwerk kennen? Yves Montand als vrachtwagenchauffeur in een stoffig Zuid-Amerikaans stadje die in een convooi over een slechte bergweg een lading nitroglycerine moet vervoeren. Levensgevaarlijk. Eén verkeerd manoeuvre en de zaak ontploft. Knappe, spannende film, old school.

Philomena, Stephen Frears
Philomena (Stephen Frears, 2013). Gebaseerd op het boek The Lost Child of Philomena Lee van Martin Sixsmith. Net als The Magdalene Sisters (Peter Mullan, 2002) slaat Philomena een van de zwartste bladzijden open over het Ierse katholicisme: de inmiddels bejaarde Philomena verbreekt na vijftig jaar het stilzwijgen en vertelt dat ze als tiener een kind kreeg. Ze moest — het waren de jaren ’50 — haar baby afstaan aan de Sisters of the Sacred Heart. ‘Gevallen meisjes’ als Philomena moesten werken voor de nonnen en bidden; hun kinderen belandden bij adoptieouders. De film vertelt het verhaal van de zoektocht naar haar zoon. Hoe eenvoudig deze film ook lijkt, Stephen Frears schakelt knap tussen aanklacht, drama en komedie. Schitterende rollen van Steve Coogan en Judi Dench.

ONCE UPON A TIME IN ANATOLIA Nuri Bilge Ceylan
Once Upon a Time in Anatolia (Nuri Bilge Ceylan, 2011). Over een zoektocht naar het lichaam van een vermoorde man, maar dat moeilijk te vinden is omdat de dader niet meer precies waar hij het slachtoffer begraven heeft. Een langzame film, met veel nachtelijke shots die lang blijven staan. Hypnotiserende vertelling over verlies en gemiste kansen, zoals er zoveel zijn in het leven.

Like Father, Like Son Kore-Eda Hirozaku
Like Father, Like Son. (Hirokazu Koreeda, 2013). Twee ouderparen ontdekken dat hun inmiddels zes jaar oude kinderen in het ziekenhuis verwisseld werden. Het dilemma waar ze voor staan is de vraag of ze de jongens moeten ruilen. Wie beschouwen ze als hun echte zoon? Die met dezelfde genen of degene die ze hebben opgevoed? Het aloude vraagstuk rond nurture vs nature. Grote emoties klein zichtbaar gemaakt. Een juweeltje.

grand_budapest_hotel_ver2_xxlg
The Grand Budapest Hotel (Wes Anderson, 2014). Opnieuw een proeve van meesterschap van de regisseur die grossiert in vervreemdende komedies. Een in strakke kaders (grotendeels in het ouderwetse 4:3) gefilmde klucht die goeddeels een flashback is van de piccolo van het hotel, die de protégé wordt van mijnheer Gustave, het charmante middelpunt van de film. Gustave erft een duur schilderij van zijn bejaarde geliefde maar wordt tegelijkertijd de hoofdverdachte rond haar mysterieuze dood. Samen met zijn piccolo slaat hij op de vlucht en probeert intussen te ontrafelen wie de daadwerkelijke schuldige is. Een film als een kijkdoos waar je niet op uitgekeken raakt.

DerHimmelUeberBerlin
Der Himmel über Berlin (Wim Wenders, 1987). Op lokatie in Berlijn gedraaid twee jaar voor de val van de Muur. Door de ogen van twee engelen (Bruno Ganz en Otto Sander), die zijn neergestreken in Berlijn en daar de gedachten van mensen kunnen lezen zonder zelf gezien te worden, krijgen we in losse flarden een beeld van het aardse leven. Twijfels, verliefdheden, fantasieën. Prachtig, prachtig. Alleen al de moeite waard om de eerste minuten waarin Bruno Ganz het gedicht Lied vom Kindsein van Peter Handke voorleest: Als das Kind Kind war, wußte es nicht, daß es Kind war, alles war ihm beseelt, und alle Seelen waren eins.

Story of film
The Story of Film: An Odyssey (Mark Cousins, U.K., 2011). Tot slot wil ik een pleidooi houden voor de 15 uur durende documentaire over het ontstaan van het medium cinema. Een fascinerende reis, samengesteld en gepresenteerd door de Ierse filmcriticus en -auteur Mark Cousins die zijn commentaar op aangenaam zangerige, meeslepende toon inspreekt. De serie is voor de geschoolde filmliefhebber een feest van herkenning én een ontdekkingstocht. En wie Pirates of the Caribbean en Lord of the Rings als referentiekader heeft komt er dankzij deze documentairereeks achter wat de voorlopers waren, en hoe de cinema zich heeft ontwikkeld tot de beeldtaal zoals wij die vandaag de dag zien.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s