147. De Knoflook van Keith

Vanochtend in de krant: culinair journalist Johannes van Dam overleden. 66 jaar. Het eerste dat je dan denkt: oei, zo jong nog. Of in elk geval niet echt oud. Door het nieuws van zijn overlijden moest ik aan Keith Floyd denken. Ook dood op z’n 66e. Stierf op 14 september 2009 aan een hartaanval. Floyd was geen culinair recensent, maar stond zelf achter de kachel. En hoe! Voor zover ik weet was hij de eerste échte televisiekok, en niemand heeft hem ooit weten te evenaren in ongebreideld enthousiasme.

Ik zag hem voor het eerst op de televisie in India. Had nog nooit een kookprogramma gezien, tot die gedenkwaardige nacht in 1996 wist ik ternauwernood dat ze bestonden. Maar die nacht herinner ik me als de nacht van gisteren. Raar ding, herinnering. Meestal kreupelt het achter tijd en waarheid aan, nu is het glashelder. Het is juni 1996, we logeren in kamer 102 van Hotel Lara India in Varanasi, op een steenworp van de Ganges. Terwijl Mirjam slaapt, zie ik ’s nachts om half twee via een zender uit Hong Kong hoe Seedorf op het EK in Engeland de penalty tegen Frankrijk mist. Na afloop kan ik niet slapen, zap langs de zenders en daar zie ik opeens een vrolijk babbelende Brit in de weer in een keuken. Houdt een betoog over knoflook. Rolt een complete knoflookbol in aluminiumfolie, stopt ‘m in de oven en laat na afloop zien hoe geweldig lekker dat is. Folie open, lepeltje erin en smullen maar. Ik weet nog hoe ik enthousiast ‘wow, lekker!’ riep, waardoor Mirjam wakker werd. Seedorf’s penalty sliep ze dwars doorheen, maar de knoflook van Keith wekte haar.

De programma’s van Keith Floyd werden voor zover ik weet niet, of nauwelijks, in Nederland uitgezonden. Pas later zag ik af en toe herhalingen, bij de BBC. Ik schafte een kookboek van hem aan (Floyd’s India), maar verloor hem allengs uit het oog. Stomtoevallig zag ik enkele dagen geleden dat zijn programma’s worden herhaald op Food Network. Een lust voor oog en oor. Het gemak waarmee hij zijn gerechten in elkaar zet is aanstekelijk, en ik durf de stelling aan dat Jamie Oliver de kunst van de Achteloze Keuken bij meester Floyd heeft afgekeken. Ook het op locatie koken was een uitvinding van Floyd. Koken in een keukenstudio? Ben je bedonderd. Koken waar het gerecht vandaan komt! Niets was hem te bizar. En zo staat hij op straat in Hong Kong, op een vissersboot midden op zee, een marktplein in Zuid-Frankrijk of, op onderstaand Youtube filmpje, in koud en regenachtig Engeland bezuiden Hadrians Wall in Northumberland, waar hij een gerecht maakt dat de Romeinen gegeten zouden hebben. Een feest om naar te kijken, alleen al zijn woeste armgebaren en de achteloze zwaai waarmee hij, terwijl hij op zijn cameraploeg staat te foeteren, zijn hoed weggooit. En terwijl hij met stukken vlees en groenten in de weer is, komt al gauw een fles tevoorschijn. Want Keith Floyd zonder drank? Onbestaanbaar.

Was zijn optreden over the top? Soms wel ja, maar een kniesoor die daar op let. Floyd’s enthousiasme is aanstekelijk, zo zeer zelfs dat de cameraman zijn lachten niet meer kan houden. Zoals in Vietnam, waar Floyd, met ontbloot bovenlijf, aan de slag gaat met garnalen en kokosnoot, terwijl op de achtergrond jongelui volleybal spelen. Het heet dat hij dronken was tijdens deze opname. Goed mogelijk. Niemand kan schrimpel the shrimpels zeggen zonder een slok op. Of beter: je kunt het alleen zeggen mét een slok op…

In tegenstelling tot Jamie Oliver was Keith Floyd geen commercieel genie. Hij pakte van alles aan, had eigen restaurants, die vervolgens op de fles gingen. Op een bepaald moment waren zijn schulden zo torenhoog dat hem niets anders restte dan de verkoop van zijn naam. Her en der in de wereld schijnen nog restaurants te zijn die naar Keith Floyd vernoemd zijn en alleen op basis van die fameuze naam lopen ze vol. Had nog wel een serie Floyd Unkorked, waar hij op locatie bij wijnmakers ging proeven. Meestal onderbrak hij het oenologisch betoog door in te schenken en een stevige slok te nemen. Niet lullen maar drinken, was zijn motto. Want inderdaad, Floyd kon niet van de drank afblijven. Niet alleen in beeld (geen aflevering van Keith Floyd zonder dat hij tussen de bedrijven door naar het glas grijpt, onderwijl zijn cameraman sommerend een close up van het fornuis te maken) maar ook daarbuiten. Werd meerdere keren opgenomen wegens acute ondervoeding (!) of overmatig alcoholgebruik. Kreeg in 2009 darmkanker, werd succesvol geopereerd, maar stierf kort daarna aan een hartaanval.

T.S Eliot dichtte in zijn Hollow Men de gedenkwaardige regels: This is the way the world ends. Not with a bang but a whimper. Welnu, in Keith Floyd’s wereld ging het heel anders toe. Niks whimper, maar veel tumult en eindeloos veel kookplezier. Nog steeds te zien op Youtube. Er is een website naar hem genoemd met recepten, en zijn weblog is ook nog on-line. Gestopt in 2007. Staat niet bij waarom. En ter zijner nagedachtenis gaat hier aanstonds weer eens een bol knoflook in de oven.

2 thoughts on “147. De Knoflook van Keith

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s