136. Het Wilde Noorden

Soms lijkt de tijd je in te halen. Of blijft hij achter? Je bent hem hoe dan ook kwijt. Gevoel voor verhouding vervaagt, wat een week duurt, lijkt een maand. Na ruim een week ben je vergeten welke weekdag het is. Op zich geen bezwaar. En even geen externe meningen is goed voor je innerlijke rust. Een paar weken zonder krant en journaal, zonder Pauw of Witteman en al helemaal zonder de opgefokte waan van de dag van DWDD, is op zijn tijd een verademing. Maar toch. Noord-Vietnam. Teveel indrukken. Hoofd en ogen barstensvol.

Zo waren onze dagen in Vietnam tot nog toe, een reis die twee weken geleden begon met een rare omweg via Taiwan om van Amsterdam naar Hanoi te komen. We móesten uiterlijk de 14e in Hanoi zijn om de volgende dag op pad te kunnen en op de afgesproken data in de dorpen te zijn waar we de medische screening zouden doen. Acht locaties in totaal, een aantal daarvan diep in het noordwesten, pal onder de Chinese grens. Maar alle betaalbare plaatsen op de routes Parijs-Hanoi of Bangkok-Hanoi bleek rond die data uitverkocht. Alleen China Air had nog plaats, met als consequentie dat we via Taipei vlogen met een overnachting aldaar. Wij de stad in. Een consumentenmetropool. Druk! Straten vol camerawinkels, Cannon en Nikon schouder aan schouder. Restaurants, winkels, krioelende mensenmassa’s en elk gebouw bepleisterd met reclames. Wegwezen dus.

Bijna twee etmalen na ons vertrek arriveerden we in Hanoi, en direct de volgende ochtend gaat het noordwaarts de provincie in. Ach, wat een genot, de rijstvelden in het mooist denkbare groen, de dorpen langs de weg waar we stoppen voor thee, de kleurrijke bewoners, de etnische minderheden die hier voor een groot deel de bevolking uitmaken. En ook al is het weer wennen aan de soms aparte manier waarop de Vietnamezen zich in het verkeer gedragen, om de haverklap toeterend en schijnbaar achteloos inhalend terwijl een tegenligger nadert, er is iets vertrouwds in die gecontroleerde chaos, en wat is leuker dan afremmen omdat de weg versperd wordt door een kudde waterbuffels, die op hun dooie akkertje voortsjokken. Mazzelaars. Voor hen bestaat geen tijd.

_IND7147

En als er al een keer iets misgaat, je complete lading verliezen bijvoorbeeld, is het nog steeds geen reden je goede humeur te verliezen. Lachen, dat kunnen ze hier als de beste.

_IND7141

Waarom gingen we hierheen? Om op diverse locaties in totaal ruim vijfhonderd kinderen te screenen of ze in aanmerking komen voor een operatie. In samenwerking met DOLISA (Department of Labour, Invalids and Social Affairs, zie hoofdstuk #111 Steen en Rimpels) werden de eerste honderden kinderen geselecteerd, die nu door een arts, die door Stichting Duniya is ingehuurd, worden beoordeeld of ze kunnen worden geopereerd. Zo vanzelfsprekend is dat niet, soms zien we kinderen die er zó beroerd aan toe zijn dat geen enkele operatie uitweg biedt. Dan kan een rolstoel een oplossing zijn, zodat het zwaar gehandicapte kind niet meer door de ouder gedragen hoeft te worden. Wat kost zo’n ding helemaal? Voor honderdvijftig euro heb je een puike rolstoel. Moet nog wel vanuit Hanoi naar dat bergdorp getransporteerd worden, maar ook dat zijn de kosten niet. Verder zien we veelal de ‘standaard’problemen. Hazenlippen, vergroeide ledematen omdat een kind op jonge leeftijd in het vuur is gevallen, maar nooit was er een arts en nu zijn de handen en voeten vergroeid met littekenweefsel en gaat het kind als invalide door de wereld. _IND7171We weten dat een ingreep door onze plastische chirurg het kind kan repareren, en het komt op het lijstje ja. En ergens in het najaar, of misschien eerder, deze zomer al, krijgen ze een oproep om naar het districtsziekenhuis te komen. Ach, de blijdschap van de ouders. Zulke momenten zijn van onschatbare waarde.

De dorpen waar we de screening houden zijn van verschillende grootte. Meestal is er een klein ziekenhuis, soms niet meer dan een gezondheidspost. Een klein gebouwtje, verweerd door jarenlange moesson en zinderende zomers. Twee kamers, als je mazzel hebt is er een ventilator om de drukkende hitte te verdrijven. Tientallen families verdringen zich voor de deur van het kamertje waar de arts de kinderen bekijkt. Geduldig, een voor een, worden ze beoordeeld, de diagnose wordt gesteld, _IND7176soms is het te moeilijk, weet hij het antwoord ook niet, en wordt het kind op een aparte lijst gezet om op termijn naar het speciale kinderziekenhuis in Hanoi te worden gebracht. (Ook door Stichting Duniya gefinancierd…) En hoe tragisch is het als je een hoopvolle familie moet teleurstellen, het kind is te ernstig gehandicapt, er is niets aan te doen, we kunnen je niet helpen. En de vader neemt zijn kind op de schouder en gaat terug naar zijn dorp, wie weet hoe ver hier vandaan. Maar je kunt niet alles aanpakken, sommige problemen zijn te groot, buiten je macht. Maar zo’n teleurgestelde vader, het gaat je door merg en been.

_IND7167

Soms zijn de confrontaties met menselijke ellende te groot om te bevatten. We komen in het volgende dorp en daar wachten ze ons op, ouders die lang gereis hebben, waarschijnlijk onder vaak erbarmelijke omstandigheden, en nu vol spanning op hun beurt wachten. Er gebeuren onbegrijpelijke dingen. In het ene dorp overheersen de aandoeningen aan urinewegen en zien we kinderen met grotesk mismaakte piemels, het andere dorp heeft overwegend uitpuilende ogen en gezichtstumoren. Niemand heeft een verklaring voor dit bizarre fenomeen. Soms echte gruwel, zoals een meisje dat van top tot teen onder een huidaandoening zit. Geen psoriasis, daar weet ik alles van. Dit is anders. Een korstige schubbenhuid, ze heeft ontstoken ogen en ziet er uit als een grote vis. Zo zielig, dat arme kind. We maken foto’s van haar, geven haar drinken, de hele dag heeft ze stilletjes gewacht, gehurkt onder een boom. Eenmaal aan de beurt deinzen ouders achteruit, een monster, je ziet het ze denken. Maar al wat wij zien is dat in een ongelukkig lichaam gevangen kind en Mirjam, die foto’s van haar maakt, bezweert dat als ze in Nederland een kuur kan vinden of een methode om verlichting te bieden, dat ze subiet terug zal gaan naar dit godvergeten oord om het kind te helpen. (De foto’s zijn te onaangenaam om hier te laten zien, de shock value is aanzienlijk. Maar als je ze wilt zien, of je denkt te kunnen helpen, of je bent dermatoloog en wilt de beelden zien of kent iemand die misschien een oplossing weet, mail ons.)

De volgende dag zitten we in een groter districtsziekenhuis, de kamers zijn ruimer, schoner, maar de ouders veranderen niet. Altijd is er de wanhoop rond het kind waar ze geen raad mee weten en altijd is er de hoop dat wij het wél weten.

_IND7127

Naarmate we noordelijker komen wordt het steeds slechter met de weg. De provincie Lai Chau waar we zijn is de armste provincie van het land en kennelijk heeft de regering (lees: het Volkscomittee van de Communistische Partij) besloten dat er verbetering moet worden aangebracht. Niet in de gezondheid van de bevolking, maar in het wegennet. Over een afstand van honderd kilometer over onverharde wegen zijn naar schatting zeventig kilometer opgebroken. Graafmachines en bulldozers grommen door de middaghitte, er zijn wegversperringen, een uur lang moeten we wachten terwijl vrachtwagens hun lading rotsblokken en aarde over de rand van een afgrond kieperen, en een stukje verder moeten we opnieuw langdurig wachten bij een geïmproviseerde slagboom, een bamboestok die dwars over het wegdek wordt gelegd, en iedereen stopt en stapt uit, vrachtwagenchauffeurs en motorrijders, ze roken een sigaret, drinken water, houden een praatje of kijken naar de pracht van de rivier daar beneden tot de bulldozers hun werk hebben gedaan en we door mogen. En dan gaan ze, in koortsachtige haast, in dichte stofwolken die je zicht en adem benemen.

_IND7230

_IND7236

Soms gebeuren er dingen die je niet begrijpt. Zoals een optocht van scooters en motorfietsen in Tan Huyèn. We zijn druk bezig met de screening in het kleine hospitaal, komen opeens met tetterende toeters die vlaggendragers binnenrijden. Wat ze willen? Waarom deze optocht? Het zal weer voor deze of gene historische held zijn, of een of andere lang vergeten heroïsche gebeurtenis in het glorieuze socialistische paradijs, maar niemand kan het ons vertellen en ik durf te wedden dat de motorrijders het fijne er ook niet van weten. Maar traditie is traditie en het mandaat van bovenaf is verstikkend en dwingend dus ze doen, ongeacht of het relevant is of niet.

_IND7181

Geheel ongevaarlijk is onze reis trouwens niet. Op de slingerende weg langs de Zwarte Rivier zien we een kersvers ongeval. Een vrachtwagen, zwaar beladen met een hijskraan, is van de smalle weg geraakt, over de kop geslagen en de hele santenkraam is in de diepte gestort. Als door een wonder is het gevaarte in de bamboe blijven steken, anders was het naar beneden getuimeld en door de rivier verzwolgen. We moeten stoppen en wachten tot de reddingswagen ruimte maakt om ons door te laten. De chauffeur heeft het overleefd, beteuterd zit hij in de berm. Geïntimideerd kijken we naar het wrak pal onder onze ogen en richten een schietgebed naar wie weet wie, om ons op onze verdere reis te beschermen.

_IND7334

Als we op onze weg noordwaarts door de districtshoofdstad Lai Chau komen, waar ons centrum gevestigd is, wippen we natuurlijk even langs. Straks blijven we langer, er is veel te doen, maar het is een feest om onaangekondigd langs te komen. We treffen de kinderen temidden van festiviteiten rond De Dag van de Gehandicapte. Een tikje ironisch, weer zo’n door het Volkscomittee bedachte feestdag die geen enkele voeling heeft met de realiteit, maar zo werkt het hier en dus hangt er een glorieuze jubeltekst in de revalidatieruimte, maar nadat er wat verplichte dansjes zijn opgevoerd vieren we met z’n allen feest. Er wordt gedanst, we kopen ijsjes in de stad en alle kinderen smullen en likkebaarden dat het een lieve lust is. Over het centrum later meer nieuws!

_IND7217

(Voor de liefhebbers: Eetzicht en Waakzicht zijn geactualiseerd. Achter de schermen van het dagelijkse reizigersbestaan in Vietnam. Waar eet je? Waar slaap je?)

5 thoughts on “136. Het Wilde Noorden

  1. Ik ben de eerste, maar ik kan het moeilijk leuk vinden, wel aandoenlijk en mooi hoe jullie hier een
    stem aangeven, het geeft mijn portomonnee een hartbeat.
    tot ziens,
    Eric

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s