113. Emmausgangers

Even heel iets anders. Vroeger hing in mijn ouderlijke huis een raadselachtig schilderijtje. Niet groot, 30 x 20 centimeter. Je moest goed kijken wilde je begrijpen wat je zag. Drie menselijke figuren, ze lopen op een pad langs het water, in de verte bebouwing. Een kasteel? De horizon ligt hoog, er hangen woeste wolken. Een van de mannen lijkt mank te lopen, hij heeft een kruk onder zijn oksel en houdt zijn linkervoet omhoog. De rechterhand houdt hij voor de borst, vinger geheven, alsof hij iets vertelt. Pas op, lijkt hij te zeggen, luister goed. De mannen naast hem lijken haast te hebben, ze kijken schichtig over hun schouder naar hun metgezel, maar zetten er intussen stevig de pas in. Misschien willen ze niet praten?
Een vreemd schilderijtje was het. Het heette de Emmausgangers en werd toegeschreven aan Joos de Momper, een 16e eeuwse Vlaamse schilder. Toen na de dood van mijn ouders de boedel verdeeld werd ging het schilderijtje met een hoop andere spullen naar een veilinghuis en werd bij opbod verkocht. Ik betreur dat nog steeds, liever had ik het behouden. Vreemd, hoe je gehecht kunt raken aan iets dat je verbindt met je vroegste jaren.

Die Emmausgangers, hoe zat het daar nu mee? De meesten van ons kennen het verhaal wel, al is het zijdelings. Evangelie van Lucas. Twee mannen zijn op weg naar het plaatsje Emmaus, een stevig eind lopen van Jeruzalem. Onderweg spreken zij over Jezus die enkele dagen daarvoor ter dood is gebracht. Dan voegt zich een derde bij hen. Zonder te beseffen wie hij is loopt Jezus al pratende met hen mee. Later wordt het wonder van Jezus’ wederopstanding aan Emmaus gekoppeld, en ze noemen het stad van nieuwe hoop. Dat detail kende ik niet, zelfs niet zijdelings, maar ontdekte het toen ik me verdiepte in de levensgeschiedenis van Henri Antoine Grouès, alias Abbé Pierre (1912-2007), Frans priester en parlementslid die eind jaren veertig in Parijs het probleem van de woningnood op de politieke agenda zette en daadwerkelijk zelf een oplossing aandroeg door de Emmausbeweging te stichten, met als doel diegenen ter helpen die het minder hadden dan hijzelf. Hij zette zijn woning open voor daklozen, en noemde het Emmaus, het huis van de hoop. Spoedig volgden meer bewoners, en om in hun onderhoud te voorzien werden ze voddenrapers en handelaren in afgedankte spullen. Nu, zoveel jaar later, is de Emmausbeweging een wereldwijde organisatie met vestigingen in 36 landen. Interessante man, die Abbé Pierre, en ongelofelijk hoe zijn initiatief wereldwijd weerklank heeft gevonden. Enfin, zoek maar op met google, het barst op het internet van informatie over de beweging.

Vorige week kwam ik terug van onze vaste stek in Frankrijk, in de schitterende Morvan. Ach wat is het daar toch mooi. En een van de vaste uitstapjes die we maken als we daar zijn is een bezoek aan de Emmaus in Etang-sur-Arroux, dertig kilometer verderop. Ik had er nooit van gehoord, maar Mirjam ontdekte het en sleepte me mee. Sindsdien ben ook ik verkocht. Een reusachtige loods aan de rand van het dorp, waar drie maal weeks van heinde en verre bezoekers op afkomen. Niet alleen om spullen af te geven, maar te snuffelen en, heel vaak, kopen. Toegegeven, soms heb ik de indruk dat het voor een deel vrouwen zijn met mannen in hun kielzog met een moet-dat-nou gezicht, maar grotendeels wel degelijk echtparen die genieten van het snuffelen tussen de curiosa en bric-à-brac, zoals het Waterlooplein, vroeger, jaren zestig, voordat het de zielloze rommelplek werd die het nu is. Nee, dan liever deze Emmaus. Eindeloze stellingen met pannen, bestek, glaswerk en serviesgoed. Zesenveertig gebloemde soepschalen naast elkaar, honderden soepborden, ontelbare bekers, glazen, kopjes en schotels. En schemerlampen, racefietsen, bontstola’s, beduimelde romans, motorlaarzen, een Grand Larousse Encyclopédique en Dix Volumes uit 1960, bekraste lp’s van Gilbert Bécaud of een obscure uitvoering van Tosca, schilderijlijsten met een biddende Jezus, helmen uit WOI, wasmachines en een grabbelton met oude stethoscopen. Daarnaast een enorme ruimte met complete huisraad. Bedden, kasten, tafels en dressoirs, als je geen al te hoge interieureisen stelt kan je voor een paar honderd euro in één klap een compleet huis inrichten.

Maar het mooiste is toch de afdeling afdankertjes buiten. Dit is het allerlaatste station. Als het binnen niet loopt wordt het naar buiten verbannen. Sneeuw, regen of blakerende zon, maakt niet uit, het spul staat dag en nacht in de open lucht en als het dan nóg niet verkocht wordt staat het er over vijftien jaar nog. Tenminste, die indruk krijg je. Klik op de foto’s voor grote weergave, je weet niet wat je ziet.

De laatste drie foto’s zijn mijn favoriet. Allereerst een ligbad vol keukengereedschap. De stoelen op de achtergrond leiden ook een interessant leven, misschien worden ze ooit opgehaald, meegenomen, je fantaseert wat ze tegen elkaar fluisteren, die stoelen, als in een film van Pixar. Sssst, daar komt iemand, zou het vandaag mijn beurt zijn? Mag ik weer ergens binnen staan, droog en warm? In de badkuip intussen is het ook een geroezemoes van jewelste, soeplepels ruziën met deegrollers, vorken met messen, en helemaal onderin, onttrokken aan het zicht, een antieke zilveren lepel die per vergissing in het bad terecht is gekomen en zich te goed voelt voor dit gepeupel. Maar hoe kom je van onderop naar boven?

Dan wat wellicht de meest tragische uitstalling van Emmaus is: afgedankte bekers en bokalen. Ooit werden ze in triomf geheven, een eerste prijs dit en tweede dat, de mooiste tuin of snelste duif, alles werd beloond en bekroond en zegevierend mee huiswaarts genomen. Maar families sterven, huizen worden verkocht en ontruimd, en wat ooit iemands triomf was is nu vergeten grootheid.

En dan de mooiste hoek van Emmaus. Het lieflijk glooiende land, en hier, aan de rand, deze krankzinnige stapel gasflessen en ski’s. Dit koopt niemand. De flessen zijn te gevaarlijk voor hergebruik, ze roesten, als je die mee naar huis neemt is het een invitatie voor dood en verderf. En dan die ski’s. Sommige hebben sluitingen die al twintig jaar uit de mode zijn, veel te gevaarlijk, als je valt schiet je voet nooit los en kraak je je botten. Alles is gedoemd hier te blijven tot het einde der tijden. Emmaus, het Huis van Hoop? Nee, maar wel een schilderachtige laatste rustplaats voor dingen die ooit waardevol waren. En een heerlijke plek om rond te dwalen.

2 thoughts on “113. Emmausgangers

  1. Ik ben er intussen alweer geweest! Veel spullen weggebracht (dankbaar in ontvangst genomen) en ja, de achterbak weer vol met een…. surprise! Toegegeven, je moet van opknappen houden maar dan héb je ook wat. Er stond opeens een verzameling met (letterlijk) meer dan 100 uiltjes in alle vormen en maten en materialen, van asbak tot olijfprikkertjes, van spaarpot tot kerstbal. Allemaal individueel geprijsd. De verzamelaar overleden? Overgegaan op een nieuwe hobby? Ik hou van die plek. De verhalen liggen voor het oprapen.
    Mooi verhaal dit. Aanstekelijke foto’s. Ik blijf nog even, maar dan kom ik weer thuis. Met in de achterbak een (volgend?) verhaal.

  2. Tje!!! je haalt wat tevoorschijn voor me…. nostalgie: dat schilderijtje… een bekende afbeelding, ondanks dat wij dat origineel niet hadden… en dan sowieso het verhaal erbij….Toen ik plotseling de boedel van mijn ouders moest opruimen was de post vooral een verhaal; zoveel goede doelen welke ze steunden, o.a. St. Emmaus. De volhouders gingen niet zomaar accoord met het overlijden van mijn ouders en daarmee het wegvallen van hun financieele steun….Ze hebben mij jaren lang gestalkt, waardoor ik een hekel aan hen kreeg!! Toch, het plaatje, het verhaal en dan jouw verhaal met de foto’s…. ik zou er zo heen rijden!!!!
    Bedankt Hans, voor weer zo’n mooie vieuw in the world…..

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s