105. Voor Altijd Nine Eleven

Vandaag tien jaar geleden die ongelofelijke dag toen de vliegtuigen zich in de torens van het World Trade Centre boorden. Ontreddering alom, de wereld huilde. En omdat we grote gebeurtenissen bij voorkeur bij ronde jaartallen herdenken, dus vijf of tien en niet drie of zeven, staat de hele afgelopen week al in het teken van nine eleven. Geen krant of televisiezender liet zich onbetuigd. Documentaires, samenvattingen, terugblikken. Het televisiekanaal van National Geographic zond de hele week niets anders uit dan programma’s die rechtstreeks verband hielden met 9/11, ofschoon er afgelopen vrijdag opeens een programma over The Dog Whisperer tussendoor glipte. Wonderlijk.

Ik weet niet wat de toekomst zal brengen, maar het zou me niet verbazen als de aanslagen op New York langer in onze herinnering blijven dan andere verschrikkingen, en het heeft er natuurlijk alles mee te maken dat we het op de televisie hebben kunnen meemaken. Het beeld van dat aanstormende vliegtuig en die reusachtige vuurbal staat in je hersens gegrift. Volgens peilingen herinnert 97% van de Amerikanen zich nog waar ze waren toen ze het nieuws hoorden. Lijkt me wat veel, dat is zo’n beetje de hele bevolking, dus inclusief kleuters, en die hadden wel wat anders aan hun hoofd. Hoe zou het trouwens met de Nederlanders gesteld zijn? Hoeveel van ons weten nog waar ze waren? Veel, vermoed ik. De geschiedenis kent van die ijkpunten die in het collectieve geheugen gebeiteld staan, ofschoon we nogal kieskeurig lijken te zijn als het gaat om wat zo’n ijkpunt is. Dood, dat is hoe dan ook de bindende factor. John F. Kennedy. Martin Luther King. John Lennon. Bobby Kennedy. Allemaal geveld door kogels.

Jim Morrison, Jimi Hendrix en Janis Joplin zijn ook beroemde doden, maar die vallen buiten de ‘ik weet nog waar ik was’ categorie. Nét niet beroemd genoeg om zo’n massale shock teweeg te brengen? Of misschien is het omdat dood door een kogel heroïscher is dan dood door drugs. Maar Yitzchak Rabin dan? Diens gewelddadige dood heeft bij lange na niet zo’n indruk nagelaten. Kleine test: wanneer werd Rabin vermoord? Grote kans dat je het niet meer weet. Raar hoor, het menselijk geheugen. Waarom herinner je je het een en vergeet het ander? De moord op John F. Kennedy. Ik was vijftien en lag met koorts in bed. Wij hadden in die dagen bij ons thuis nog geen televisie en radio luisteren deden we niet. Nieuws kwam uit de middagkrant, het Algemeen Handelsblad. Of van de buurvrouw, die wel televisie had. Opeens haar stem over het tuinhek die mijn moeder roept. Karin! Karin! Heb je het gehoord? Ze hebben president Kennedy doodgeschoten! Achtenveertig jaar geleden. Waarom weet ik dat nog?

The day that changed the world kopten de kranten na 9/11. Toch een beetje de moeder aller hyperbolen, en volstrekte nonsens natuurlijk, want wat betekent dat precies? Is er een gebeurtenis denkbaar die zo ingrijpend is en zoveel groter dan andere gebeurtenissen, dat de wereld erdoor verandert? En wat is er dan veranderd, ons mensbeeld? Dan hadden we evenzogoed, en misschien wel met betere reden, dat etiket op 29 april 1945 kunnen plakken: de dag dat Amerikaanse troepen concentratiekamp Dachau bevrijdden. Vlak buiten de poort vonden ze een lange goederentrein met de uitgeteerde lichamen van duizenden doden. Gevangenen die uit Buchenwald op transport waren gesteld en wekenlang door de SS waren rondgezeuld. Was dat niet bij uitstek een dag die voor altijd ons mensbeeld, en dus de wereld, veranderde? Of twee weken eerder de bevrijding van Bergen-Belsen. En Sachsenhausen, en Ravensbrück en al die andere helse oorden. De hele maand april van 1945 was er een die de wereld veranderde. Of wat te denken van 25 december 1978, toen Vietnamese gevechtseenheden Cambodja binnenvielen en een eind maakte aan het schrikbewind van Pol Pot en zijn Khmer Rouge, waarin anderhalf miljoen doden vielen. Leek het zinvol om na die barbarij nog over ethiek of moraal te praten?

The day that changed the world. Waarom denken ze dat ze 9/11 in een catch phrase kunnen vangen? Bovendien, de term was al eerder, maar in iets gewijzigde vorm, gebruikt: 28 juni 1914, de moord op Frans Ferdinand van Oostenrijk in Sarajevo. Een aanslag die het begin van de Eerste Wereldoorlog inluidde. The Day That Shook The World, heette het toen. Een paar jaar later verscheen het boek van de Amerikaanse journalist John Reed over de Russische Revolutie in 1917, Ten Days that Shook the World. Allemaal gebeurtenissen die de wereld op haar grondvesten deden schudden en haar voor altijd veranderden. Zoals ook de tsunami van 2004 de wereld veranderde, en eerder dit jaar de aardbeving en de daaropvolgende ravage in Japan. Het veranderde misschien niet onze wereld, maar wel van de mensen die erdoor getroffen werden.

En dat is precies waar het om gaat. Niet dat de wereld verandert door een bepaalde gebeurtenis, maar dat iemands wereld verandert. Zoals mijn wereld veranderde toen ik vijftien jaar geleden, op elf september 1996, met Mirjam trouwde. We waren al ruim een jaar samen en vonden het een goed idee die band te bevestigen. We prikten een datum: elf september. En wat er sindsdien op die dag ook elders in de wereld gebeurt, elk jaar opnieuw ben ik weer blij als het nine eleven is. Omdat het de dag is dat mijn wereld veranderde.

2 reacties op “105. Voor Altijd Nine Eleven

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s