98. Café Müller

Soms een verrassend moment van herkenning. Las zojuist een interview met filmmaker Wim Wenders, naar aanleiding van een film die hij maakte over de Duitse choreografe Pina Bausch. Ik zag in de jaren tachtig een voorstelling van haar, Café Müller. Een verpletterende ervaring, nog nooit had ik zoiets gezien. Alleen al het toneelbeeld: een verlaten café, het toneel vol tafels en stoelen. Zes dansers verbeelden radeloze eenzaamheid op een manier die nog niet eerder getoond werd. Trage, herhalende bewegingen, afgewisseld met stormachtig geweld als een man zich een weg baant tussen de stoelen en tafels en een ander ruimte voor hem maakt, waarbij de stoelen over het toneel buitelen. Of een man die een vrouw tegen de muur gooit, waarop zij opstaat en hetzelfde met hem doet, en zo gaat dat door, steeds opnieuw elkaar tegen de muur kwakkend in een machteloze cirkelgang. Verbluffend totaaltheater. Soms begeleid door aria’s uit een opera van Purcell, dan weer in stilte, al wat je hoort is hijgende ademhaling en schuifelende voeten van de dansers. Op de achtergrond danst Bausch zelf, losgezongen van de rest van de voorstelling, graatmager in een flodderig nachthemd, monotone bewegingen als van een slaapwandelaar, langzaam tegen een muur ineenzijgend op de klanken van When I am Laid in Earth uit Dido and Aeneas. Je hebt geen idee waarnaar je kijkt, het ontbreekt je aan een referentiekader omdat je het met niets kunt vergelijken, maar wat je ziet is van een overdonderende kracht. Ik weet nog hoe ik tot tranen geroerd naar de voorstelling keek, intens geraakt door iets dat ik niet kon benoemen.

En wat zegt Wenders? Het stuk sprak me aan op een manier die ik niet voor mogelijk had gehouden. Het was geen esthetische ervaring, het ging over leven en dood, over liefde en verwijdering. En over verlangen. Op een manier die ik nog niet kende. Zonder woorden. Na tien minuten begon ik te huilen en ik ben de hele voorstelling niet meer gestopt.

Zo werkt kunst dus, als het goed is. Het wonder van theater. Groter soms dan het leven zelf.

Pina Bausch is dood. Ze stierf twee jaar geleden, op 30 juni 2009. Maar haar gezelschap, Tanztheater Wuppertal, bestaat nog en sinds kort is al haar werk op dvd verkrijgbaar. Dus ook dat magistrale Café Muller.

Een voorproefje? Op Youtube vond ik diverse fragmenten. Onderstaand een (klein) voorbeeld. Voor wie meer wil: alle delen zijn op deze website terug te vinden.

4 reacties op “98. Café Müller

  1. Ah! Ik wist niet meer wat het balletfragment was waarmee Pedro Almodóvar’s ‘Hable con ella’ begon, al meen ik me te herinneren dat Pina Bausch er zelf in meedeed. Hier komen een paar dingen samen. Sterk ja.

  2. Klopt! Je ziet in dat fragment Bausch zelf op de achtergrond en een keer in close up. Ik heb de beginscène even teruggekeken (heb de film in mijn dvd verzameling). Interessant is, dat ook hier de man die het becommentarieert diep ontroerd is. Vergaat het iedereen zo? Als je bent opgegroeid met het klassieke ballet-idioom (Notenkraker, Zwanenmeer, Schone Slaapster) dan kan je hier, vrees ik, niet veel mee.
    Maar ach, wat was het mooi. Mooi. Mooi, ja. Mooi.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s