73. Huh? Auteursrecht?

Opeens is het begrip auteursrecht hier in huize Letsch & De Clercq bovenmatig actueel. Ten eerste zijn we verzeild geraakt in een viervoudige claim wegens schending van auteursrecht. Het onze, welteverstaan. En onze uitgever blijkt failliet. Raar, als je dat opeens hoort. Niet van de uitgever zelf, maar van een collega-auteur, die ons waarschuwde dat ze het via-via had gehoord. Maar dan is het al te laat. Vier reisgidsen publiceerden we bij Uitgeverij Elmar, met in totaal ruim duizend pagina’s en honderden foto’s. Maar de uiterste houdbaarheidsdatum van het genre is beperkt, een reisgids ligt drie of vier jaar later al bij De Slegte. De enige titel van onderstaande vier die op dit moment nog verkrijgbaar is, is Vietnam.

Hadden we het kunnen weten, dat het er slecht voorstond met Elmar? Ze waren altijd al reuze laks met het uitbetalen van royalties, maar dat leek eerder een bedrijfsfilosofie: hoe langer je de centen op je eigen rekening houdt, hoe beter. Soms kregen we onze vorderingen pas maanden na het verstrijken van de afgesproken betalingstermijn, en dan ook pas nadat ik ad nauseam mailtjes gestuurd had: waar blijven de centen? Dit jaar kregen we de, overigens zeer bescheiden, royalties over 2009 redelijk snel uitbetaald, ik hoefde slechts éen herinnering te sturen. Naar ik nu begrijp zijn andere auteurs, die een grotere vordering hadden, er minder genadig afgekomen. Ze kregen een brief dat de royalties dit jaar later zouden worden uitbetaald. Helaas werd het oude gezegde, dat van uitstel afstel komt, dit keer bewaarheid.

Vorig jaar zag ik in een Spaans dorpje bij een boerderij tussen het oudroest een wel heel bekende naam opdoemen. Eenmaal thuis stuurde ik de foto bij wijze van grapje naar mijn uitgever, met de vraag of alles kits was. Hij was not amused.

Sommige collega-auteurs schijnen vorderingen van achterstallige royalties te hebben van vele duizenden euro’s. Een ellendige situatie, en het ziet er niet rooskleurig uit voor ze, want de curator rekent auteurs tot concurrerende crediteuren, en die vissen doorgaans achter het net bij de verdeling van de boedel. De bank heeft beslag laten leggen op 250.000 boeken van Elmar die bij het Centraal Boekhuis liggen opgeslagen en de curator moet deze activa, die verpand zijn aan de bank, tegen een zo hoog mogelijke prijs verkopen. Maar het lijkt erop dat dit niet zomaar kan, want met het faillissement zijn ook de afspraken tussen auteurs en uitgever vervallen. Het auteursrecht is dus terug bij ons, de auteurs, en zonder onze uitdrukkelijke toestemming mag de curator niet tot verkoop overgaan, omdat dit op schending van de auteurswet neerkomt. Geen idee hoe de jurisprudentie er uitziet, maar het heeft een hoog Catch 22-gehalte, dus het wordt nog spannend.

Intussen zijn wij, of eigenlijk Mirjam, in een andere auteursrechtelijke affaire verzeild geraakt. Het jatten van foto’s van databases op internet is zo langzamerhand gemeengoed, elke fotograaf loopt hier op een dag tegenop. Wij kwamen in de loop der jaren meer dan eens Mirjams werk tegen in brochures van buitenlandse reisorganisaties of op hun websites. Een enkele boze e-mail was doorgaans voldoende om de foto’s te laten verwijderen. Ook kwam Mirjam vorig jaar in een folder van een Indiaas hotel waar ze logeerde de foto tegen van de cover van onze Rajasthan reisgids (zie boven). De eigenaar van het hotel gaf met een charmante glimlach toe dat hij die gekopieerd had, en compenseerde zijn kleine vergrijp met een gratis overnachting.

Maar het kan allemaal natuurlijk een stuk erger. Zo ontdekten we op een website voor Nederlandse (amateur)schilders een hele reeks foto’s van Mirjam die zonder haar toestemming door diverse kunstenaars waren nageschilderd en zonder bronvermelding op het internet werden geplaatst en door sommigen van hen te koop aangeboden …

 




Toen we de copy cats benaderden met de vraag waarom ze zonder toestemming en zonder betaling meenden andermans werk te mogen plagiëren, kregen we te horen dat niemand zich ooit had afgevraagd hoe het met het auteursrecht gesteld is. Een van hen bleef met veel verbaal geweld volhouden dat ze het beeld van de ‘rechtenvrije’ database Shutterstock had gehaald, maar dat kan niet, want dat is een site voor amateurfotografen waar Mirjam haar werk niet heeft ondergebracht. Bovendien werd ons te kennen gegeven dat het in schilderskringen heel gebruikelijk is om andermans werk na te maken, het wordt vrijelijk her en der uit tijdschriften en kranten geplukt, en op sommige academies wordt dit ook geëntameerd. Ook hebben alle betrokkenen zich schuldig gemaakt aan valsheid in geschrifte, want bij het uploaden van hun werkstukken op internet hebben ze moeten bevestigen dat zij het copyright bezaten. Wat dus niet zo is.

Welnu, aan dit soort praktijken moet dan maar eens een eind komen. Wij fotografen reizen over de wereld, investeren veel tijd en geld in ons werk en dat zal dan zomaar zonder betaling of bronvermelding door anderen kunnen worden gebruikt? We hebben, na overleg met een jurist van onze beroepsorganisatie NVJ/NVF, alle na-apers eerder deze week een schikkingsvoorstel gestuurd, waarmee ze de schending van het auteursrecht binnen 14 dagen kunnen afkopen. Doen ze dit niet, dan worden ze door de NVJ/NVF in kort geding gedaagd.

Kortom, spannende tijden. En straks dus op zoek naar een nieuwe uitgever.

9 thoughts on “73. Huh? Auteursrecht?

  1. Beste Hans,

    Naar aanleiding van je laatste stukje, het volgende:
    Ik heb wat contacten bij uitgeverij SWP, zal ik eens een balletje opgooien?

    Laat me even weten hoe je daarover denkt.

    Groet,
    Carel

  2. Wat een hypocrisie toch, van die fotografen. Als een ramptoerist naar een arm land gaan, een arme sloeber fotograferen (die daar vermoedelijk niets voor krijgt), daar wel zelf geld mee verdienen en vervolgens klagen omdat een paar hobbyschilders je foto’s als oefenmateriaal gebruiken. Het is echt te gek voor woorden.

    • Beste Jeroen, als je iets meer je best had gedaan om uit te zoeken wat hier gaande is, zou je dit niet geschreven hebben.

      Ik ga geen kostbare tijd investeren in het weerleggen van jouw kwaadaardige oprispingen. Laat ik hiermee volstaan: mogelijk is het je ontgaan, maar het toeval wil dat je op alle drie voorbeelden dezelfde vrouw ziet (ze siert ook de cover van de reisgids Rajasthan, hierboven afgebeeld). Wij kennen haar al tien jaar, betalen haar sinds jaar en dag een deel van de opbrengst van onze foto’s, waarmee zij haar kinderen naar school kan laten gaan en een fatsoenlijk huis heeft kunnen bouwen. Bovendien is een deel van het fotomateriaal van Mirjam Letsch ondergebracht bij stockbureau World Portraits/HH, waarbij de geportretteerden standaard een deel van de opbrengst krijgen.

      En wat die ‘hobbyschilders’ betreft, drie van de vier boden het werk op internet te koop aan. Een van hen vroeg 650 euro voor haar werkstuk. Oefenmateriaal? Hmm.

      Ongenuanceerd tetteren vanaf de zijlijn zonder enige kennis van zaken is voor velen een beproefd en geliefd gedragsmodel. Maar uiteindelijk is het niets meer dan precies dat, Jeroen: ongenuanceerd tetteren vanaf de zijlijn zonder enige kennis van zaken.

  3. Hoeveel betaal je haar dan, per foto? Om je geweten te sussen, bedoel ik. En hoeveel hou je zelf aan die foto’s over, wereldwijd? Of wil je dat niet met ons delen? En hoe haal je het in je hoofd om te denken dat jij de portretrechten van deze vrouw bezit? Je bezit helemaal niks.

  4. Er worden geen auteursrechten geschonden. De creatie van de hobbyschilders is namelijk geen exacte kopie, maar een eigen/kunstzinnige interpretatie van een bestaand beeld. Daarmee ontstaat een nieuw kunstwerk. Het gaat dus niet zozeer om de overeenkomsten, maar juist om de aanwijsbare verschillen tussen foto en schilderij.

  5. Jeroen Delft: waar is in het voorgaande gesproken over bezit van portretrechten? Voor het overige verwijs ik je naar de spelregels van World Portraits/HH. Met elke geportretteerde wordt een contract afgesloten. Transparanter dan dat is nauwelijks denkbaar.

    Yke Zwart: als je bovenstaande schilderijen interpreteert als een ‘eigen kunstzinnige interpretatie’, dan heb je zand in je ogen. Een bezoek aan de opticien lijkt me raadzaam.

    Tot slot: ik ga niet in discussie met anonieme bezoekers.

  6. Het gaat hier om de uitleg van het auteursrecht. De schilderijen zijn geen EXACTE kopieën. Ten eerste omdat het werken in verf betreft (materiaalsoort), ten tweede omdat het om interpretaties van de makers gaat. Er worden dus geen rechten geschonden. Sterker, de hobbyschilders bezitten de copyrights op hun werken. Dat maakt de beschuldiging van plagiaat een vorm van laster. Ze mogen hun schilderijen gewoon verkopen. Hier zijn genoeg casus over.

  7. Beste Hans,
    Een boze mail was voldoende om de foto,s te verwijderen ( dat heb ik gedaan ) een van hen vroeg € 650,– hoe kun jij dit weten? Je hebt je schuldig gemaakt aan UITLOKKING samen met je vriend Roel Gerardts.
    Voor mij is dit veel geld, helaas was het een misleiding was. Voor € 650,– kan ik weer heel veel materiaal kopen. Triest is dat jullie op je kostbaren reizen een arme sloeber een gratis overnachting weten af te troggelen, omdat hij een foto van een landgenote heeft gebruikt op een folder van zijn nerige hotelletje.
    Dit onder het mom van ZIJ IS ONS BEZIT.
    Hebben jullie een contract met haar? Laat zien!
    Hoe frustrerend toch dat andere mensen een hobby hebben die schilderen heet.
    Dat deze mensen foto’s gebruiken v.a. het ineternet, geweldig dat dit kan, toch?
    Echter zij hebben geen geld om kostbare reizen te maken, en met kleding van Zeeman een mooie vrouw te fotograveren en deze te claimen.
    Jeroen en Yke hebben helemaal gelijk, waar blijft je moraal Hans?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s