72. Het Gluren van Gijsen

Die arme Jo Gijsen. Ik heb het altijd een beetje met hem te doen gehad, met dat rare scheve hoofd van ‘m. Toch ’n beetje een creep. Maar ik snap het wel. Door het leven te moeten gaan met zo’n ongelukkige kop, daar word je wraakzuchtig van, en om te beginnen keer je je dan tegen alles wat vrolijk en levenslustig is. Geen wonder dat hij maar wat graag namens het Vaticaan ten strijde trok tegen alles wat het conservatieve Rome in de losbandige kerkprovincie Nederland tegenstond. Abortus, homoseksualiteit, het opluisteren van de mis met beatmuziek: Gijsen trok met vlammend zwaard ten strijde tegen de morele verloedering, indachtig zijn bisschoppelijk motto Parate viam Domini, bereidt de weg des heren.

Nu blijkt echter dat hij ook ijverig zijn eigen weg bereid heeft. Althans, een oud-leerling van de priesteropleiding Rolduc heeft beweerd dat hij vijftig jaar geleden door Gijsen seksueel misbruikt is. Oei! Dat is ernstig, en alle kranten staan er dan ook vol van. Want wat heeft Jo Gijsen gedaan? Heeft hij zich aan de toen 13-jarige jongen vergrepen? Gedwongen tot orale seks? Is hij met brute kracht het weerloze jongenslijf binnengedrongen? Welnee, niets van dat al. Volgens klager heeft Jo Gijsen hem meermaals begluurd terwijl hij zich in bed seksueel bevredigde. Begluurd! Herhaaldelijk! Volgens de advocaat van het slachtoffer valt dat onder seksueel misbruik. En iedereen die de kop van Gijsen ziet zegt: ja! kijk maar, dat zie je meteen, wat een gluiperd, wat een viezerik.

Bisschop Jo Gijsen, jaartal onbekend. Bron: Volkskrant / ANP

Nu ben ik niet bepaald een vriend van Gijsen, maar dit ís me toch van een mallotigheid. Natuurlijk, je seksualiteit is een kwetsbaar gebied, en ja, zo’n griezel met scheve bek vanachter een gordijn terwijl je ligt te rukken, nee, geen vrolijke gedachte. Maar stel dat het echt waar is, van dat gluren, dat je daar vijftig (!) jaar na dato nog zo’n last van hebt dat je het publiekelijk bekend wilt maken? En dan? Genoegdoening? Een mea-culpa van Gijsen? En wat dan? Kom op zeg, stel je niet zo aan. Het is al krankzinnig genoeg dat gluren binnen de definitie van seksueel misbruik valt.

Nee, het gaat natuurlijk om het échte misbruik binnen de katholieke kerk. De gruwel, de verschrikking van het vergrijp, letterlijk, en de reactie van de kerk daarop. Want ik weet niet welk van de twee ik ernstiger vind. In België is de beerput al een tijd wijd open, slachtoffers komen massaal naar buiten met de meest ongelofelijke verhalen, onophoudelijk misbruik van kinderen soms niet ouder dan vier jaar. Vier jaar! Bij sommigen begon het misbruik zelfs al op tweejarige leeftijd. Zeg het eens hardop als je durft: twee jaar. Ooit een kind aan de hand gehad van die leeftijd? Toen de onthullingen in aantal toenamen, schreef dichter des vaderlands Ramsey Nasr in maart van dit jaar een woedend en verontrustend gedicht:

Broeders van liefde

Probeer het eens. Je neemt een kind op schoot
zo’n ding dat nog doorschijnend is en broos
liefst blind of doof. Geslachtloos bijna.
Het zit daar maar, een zuiglam voor het oog.

Pak nu het hoofdje. Leid het zacht omlaag
tot aan de uitgang onzer naastenliefde.
Schuif het, prop het erdoor desnoods, niet bang zijn.
Vandaag mag het. Er zijn geen ouders bij.

Dit is de kracht van elk geloof.
Te groot om te bevatten stoot het vroeg of laat
tot daar waar wij ons soeverein nog dachten.

Ze zeggen: God werkt slechts met onze handen.
Wel God, dit kun je dan: een kind van acht
mishandelen en jaar na jaar verkrachten.

Ik weet niet of iemand uit katholieke kring dit gelezen heeft, maar alleen al die hartverscheurende opening, Probeer het eens. Je neemt een kind op schoot, dan loop je toch te tollen van woede en verontwaardiging, dan wil je uitleg, een wanhopig waarom? Wel weet ik dat in België een commissie die onderzoek deed ruim vijfhonderd dossiers heeft behandeld en vastgesteld dat stilzwijgen over de misstanden in alle gevallen een belangrijk aspect is geweest. Slachtoffers stuitten op onbegrip, de omgeving was hen niet tot steun. Zelfs in de thuisomgeving werd afwijzend gereageerd, ouders kozen voor bescherming van de daders, in casu de macht van de kerk. Dertien jongeren pleegden zelfmoord.

En wat doet de kerk? Of beter, wat deed de kerk? Niets. Opnieuw geeft ze er blijk van als het om humaniteit gaat een nutteloos wreed instituut te zijn, uitblinkend in mond houden, in doofpot. Zoals de Belgische kardinaal Danneels flikte, toen hij een gesprek had met een jongeman die jarenlang door zijn bisschoppelijke oom was misbruikt. Danneels adviseerde het misbruikte kind de zaak te laten rusten in het belang van de kerk. Later ontkende Danneels dit, zei dat hij niets wist van een doofpot, maar de neef bleek in het geheim geluidsopnames te hebben gemaakt. Kon de achterbakse kardinaal niet anders dan alsnog toegeven dat hij gelogen had. Moest ik toch opeens aan Nixon denken. I am not a crook. Oh nee? En diezelfde Danneels, die ‘het belang van de kerk’ boven de waarheid stelde, flikte het om in maart 2008 de nagedachtenis van Hugo Claus te bekladden door de zelfgekozen dood van de schrijver ‘een laffe gril’ te noemen. Letterlijk zei hij: ‘Door zomaar uit het leven te stappen antwoordt men niet op het probleem van lijden en dood. Men loopt er in een boog omheen en omzeilt het. Omzeilen is geen heldendaad.’ Ongelofelijk, deze eigendunk. Maar hier sprak ook een man die wraak wilde nemen op een van de grootste schrijvers van België die zijn minachting voor het instituut kerk nooit verhulde. Integendeel:

“‘Moeder, wie is die man in het wit
die daar staat te loeren in de hoek
van onze klas? Hij ruikt naar traangas!’-

– ‘Kind, dat is de herder van God
die kamfer drinkt.
Kamfer vindt hij zalig, daarom wringt hij
dat in al zijn schapen hun strot’

(Hugo Claus, Een weerzinwekkend bezoek)

Wat moet je nou toch met zo’n ellendige Danneels, die enerzijds de kwaliteit van het leven van een misbruikte jongeman ondergeschikt vindt aan een abstractie als ‘het belang van de kerk’, en anderzijds iemand het zelfbeschikkingsrecht op diens eigen leven wil ontzeggen? Wraakzuchtigen onder ons zouden hem een levenseinde wensen van intens lijden. Eens zien hoe hij met al z’n grootspraak omgaat met het probleem van lijden en dood als het hemzelf betreft. Dan zal de gluiperd wel een toontje lager zingen.

Maar terug naar het misbruik. Het verbluffendste van dit alles is, dat de clerus niet in staat blijkt écht door het stof te gaan. Zelfs de capo di tutti capi, paus Benedictus, reutelt een flauwekulletje dat hij bedroefd is en speelde het klaar om gisteren, op bezoek in Groot-Brittannië, op te roepen tot ‘respect voor religieuze tradities’ en te waarschuwen tegen ‘agressieve vormen van secularisatie’. Het lijkt waarachtig alsof die man niet goed snik is.

En wat doen ze in België? Daar opent de kerk een centrum voor ‘erkenning, heling en verzoening’ waar slachtoffers terecht kunnen. Wat ik me bij dat centrum moet voorstellen is me niet zo een twee drie duidelijk. Is het de bedoeling dat slachtoffers daar liefdevol worden opgevangen door priesters? Dat de slachtoffers de daders vergiffenis schenken? Gaan ze met elkaar in gesprek? In gebed? En tot wiens troost moet dat dienen? Ik zou maar oppassen. De paus heeft opgeroepen tot ‘respect voor religieuze tradities’. Ja, die kennen we inmiddels, die tradities.

Friedrich Nietzsche vroeg zich af of de mensheid nog ethiek zou hebben als zou blijken dat god dood was. Veel christenen denken namelijk dat de mens die niet in (een) god gelooft, bandeloos, ethiekloos en normenloos door het leven zal gaan. Nu blijkt dat het uitgerekend de dienaren gods zijn die het aan ethiek en normen ontbreekt. Priesters, bisschoppen, kardinalen, de hele vervloekte stansende.

Wat nu te doen? Om te beginnen dat bespottelijke celibaat afschaffen. En als we toch bezig zijn bij gelegenheid de hele rooms-katholieke kerk opheffen. Want het is een broeinest van leugenachtigheid en vunzige hypocrisie en brengt niet de troost en verlichting die het belooft, doch slechts narigheid en smart.

2 thoughts on “72. Het Gluren van Gijsen

  1. Ik denk dat het een kwestie van timing is. Als die jongen toen iets durfde te zeggen bij pater, leraar of ouders werd ie niet gelooft en kregen ze veelal slaag. Kop in het zand principe. Ze reageren liever hun frustraties af op de jeugdige Cassandras dan dat ze hun religieuse wereldvisie laten afbreken.

    Nu lijkt het tij gekeerd en voelen mensen zich veilig(er) om erover te praten. De discussie van seks en emotie en trauma is onder mannen sowieso makkelijker nu dan vroeger. En ik denk dat ze eerder gemotiveerd zijn door een ‘eens maar nooit weer’ gevoel met de kinderen van nu dan een drang om hun eigen leed publiekelijk te verwerken. En wraak natuurlijk, ook niet een te onderschatten emotie.

    Over lelijke koppen gesproken, ik vraag me af wat die Ratzinger zelf te verbergen heeft. Op zijn jeugd kan hij in ieder geval geen blaam overdragen. Met zo’n gezicht zal hij bij de Hitler Jugend echt niet gewild zijn geweest.

    Kijktip: de documentaire Deliver Us From Evil.

  2. ohhh, wat zou ik die Gijsen ook graag eens in verleiding brengen…. Om hem dan op het ultieme moment een tik op de vingers te geven en hem in gewetensnood te brengen…En ohhh, wat zou ik het goed kunnen ontkennen….

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s