20. Karaoke In Malakka

De Chinese eigenaar van het internetcafé in Malakka begint, nadat hij naar mijn nationaliteit heeft gevraagd, opeens over de opstand in Tibet. Wat ik daar als Hollander van vind. Want, zegt hij, Holland is een wijs en rijk land en jullie hebben beroemde voetballers, dus wat vind je van wat er in Tibet gebeurt?
Het zotte omweggetje van de voetballers laat ik voor zijn rekening, en geheel naar waarheid antwoord ik dat ik het verschrikkelijk vind wat momenteel in Tibet gebeurt. De televisiebeelden zijn aangrijpend en dat ik het zo goed begrijp, die frustratie en opgekropte woede na bijna zestig jaar bezetting, onderdrukking en uitbuiting. Ik wil nog even doorgaan, maar hij onderbreekt me. Bezetting? De verontwaardiging is onmiskenbaar, vooral als hij het woord driemaal herhaalt met een vraagteken. Een vraag waarin geen vraag schuilgaat maar een beschuldiging, een aanklacht. Bezetting?
Even valt hij stil en kan ik het woord nemen. Ja, dat moet u toch kennen, dat begrip? Jullie hebben hier Portugezen gehad, Nederlanders, Britten en Japanners. Dan weet je toch wat het is om bezet te zijn, en dat je daartegen in opstand wilt komen?
Nu begint hij te briesen, de uitroeptekens zijn niet van de lucht. Bezetting is als je land van buitenaf wordt aangevallen, maar Tibet is nooit zelfstandig geweest! Het heeft altijd bij China gehoord! Moet zo blijven! Heb je die monniken gezien, die auto’s verbranden? Allemaal de schuld van die lama, hoe heet hij ook weer. Stel je voor dat Tibet zelfstandig wordt, dan wil Mongolië het ook! Hij tettert door, en ik weet wanneer een gesprek zinloos is en ik beter m’n mond kan houden.

Later, achter een glas bier de gebeurtenis overdenkend, merk ik dat ik die onwetendheid en intense onverdraagzaamheid intimiderend vind. Dat een man die toegang heeft tot internationale media, die dagelijks de voortreffelijke nieuwsvoorziening van BBC World tot zijn beschikking heeft, zo vol overtuiging de leugenachtige retoriek van de Chinese staatsmedia napraat, is ontnuchterend. Maar het is vooral die onverdraagzamheid waar ik van schrik. 

Een soortgelijk gevoel had ik toen ik enkele dagen geleden langs een scheepswerfje reed met aan het hek dit waarschuwingsbord. Wij doen het met een bedeesd blauw bordje Verboden Toegang Artikel 461 WvS en hopen dat het werkt. Hier maken ze korte metten. Wie binnenkomt krijgt de kogel…

  verbodsbord.jpg

Op de kop af 432 fietskilometers bezuiden het eiland Pangkor, waar ik kortstondig mijn tenten opsloeg, ligt de historische stad Malakka. Ach, wat een geschiedenis, waar wij Hollanders een niet geringe rol in hebben gespeeld. 

Heel kort: de beschutte Straat van Malakka is altijd van grote betekenis geweest voor de internationale zeevaart, schepen konden er een goed heenkomen vinden in afwachting van een gunstige wind en in het Sultanaat Malakka was voldoende zoet water voorhanden en kon handel worden gedreven.
De Portugezen waren, zoals wel vaker, de eersten die de buit op waarde wisten te schatten. Ze doorzagen de sleutelpositie van Malakka en sloegen in 1511 toe. De sultan vluchte zuidwaarts en vestigde zich in Johor, het zuidelijkste punt van het Maleisisch schiereiland. De Portugezen wisten Malakka 130 jaar in handen te houden, tot in 1641 de Hollanders het tijd vonden de zaak over te nemen. Ook niets nieuws, onze ondernemende voorvaderen hebben heel wat lucratieve plekjes op de Portugezen veroverd (denk aan Fort Elmina in Ghana), maar in dit geval hadden ze een belangrijke partner in de strijd: de Sultan van Johor, die het wel aardig vond de eer van zijn verdreven voorvader te wreken en de Portugezen en koekje van eigen deeg te geven. 

Malakka werd handelspost van de VOC, maar toen Holland door de Fransen werd bezet werd Malakka, om te voorkomen dat de stad in Franse handen zou vallen, tijdelijk overgedragen aan de Britten, bondgenoot in de oorlog tegen Frankrijk. Maar de Britten, op hun beurt bang dat de Nederlanders belangrijke rivalen zouden worden van hun eigen handelscentra in Maleisie, weigerden Malakka terug te geven. Uiteindelijk kreeg Nederland in ruil de Sumatraanse havenstad Bencolen, en de Britten bleven heer en meester in Malakka tot de Japanse invasie in 1942. Pas in 1963 kreeg Maleisie een zelfstandige status.

Malakka. Als dat geen echo uit m’n jeugd is. Oude schoolplaten van Wolters, getekend door Cornelis Jetses… Maar de klok heeft niet stilgestaan, er is bedroevend weinig van de oude tijd terug te vinden. De smalle 17e eeuwse straten van Chinatown (de oude namen Heeren Street en Jonker Street inmiddels vervangen door de namen van Maleise staatslieden), bedoeld voor voetvolk en karos, zijn niet berekend op de aanhoudende stroom auto’s. En in het centrum van de moderne stad ligt het enige dat bezienswaardig is, het piepkleine historische centrum met het door de Nederlanders gebouwde Stadthuys en een fraaie kerk (waar later door de Britten het opschrift Christ Church Melaka aan is toegevoegd) waar het anno 2008 krioelt van de toeristen en bijgevolg van handelaartjes met nutteloze snuisterijen die zelfs tot halverwege IN de oude kerk staan met hun handelswaar.

Wonderlijk trouwens, dat een stad zijn faam ontleent aan dat wat ze de facto verworpen heeft: het kolonialisme. Een wankel moreel evenwicht. Alles wat hier toeristen trekt en de kas doet rinkelen is de nalatenschap van de voormalige bezetter. En die erfenis wordt dan ook nog, naar ik mag aannemen onbedoeld, stevig om zeep geholpen: in een vlaag van verzotting heeft men besloten alle gebouwen uit de koloniale periode dezelfde steenrode kleur te geven. Niemand kan met zekerheid zeggen waarom. Er wordt gezegd omdat het de kleur heeft van lateriet, de steensoort waaruit de gebouwen zijn opgetrokken. Wat de reden ook is, het effekt is desastreus.   

malakka.jpg

Ik tref het dat mijn dagen in Malakka samenvallen met een paar feestdagen: op donderdag 20 maart de geboortedag van de profeet Mohammed, gevolgd door Goede Vrijdag. Het krioelt van de dagjesmensen uit Singapore en de Aziaten doen wat ze altijd doen: ze fotograferen alles en vooral elkaar en lokale entrepeneurs op Dutch Square doen aardig zaken, tegen betaling mag je een babypython om je nek hangen, leuk voor op de foto. Maar ik zie niemand die het aandurft te poseren met de gifgroene, stekelige leguaan…

slang-1.jpg

lizzard.jpg

Midden in het historische deel van Malakka, op een heuveltje, staan de restanten van een kerk. Vier verweerde muren, meer niet. Gebouwd door de Portugezen die eerst, in de traditie van de ware veroveraar, de bestaande gebouwen van het sultanaat met de grond gelijk maakten. Vervolgens namen de Nederlanders de katholieke kerk in gebruik als protestants gebedshuis tot ze hun eigen kerk gereed hadden. De Britten op hun beurt gebruikten het vervallen godshuis als opslagplaats voor wapens en munitie. Veel is er niet meer te zien, behalve de grafstenen. Stemmen uit het verleden, de meesten Nederlands. Het kost wat moeite de verweerde teksten te ontcijferen, maar elk vertelt van een voortijdige dood. Het mooiste vond ik een soort sinterklaasgedicht op een kolossale grafsteen voor een in 1660 jonggestorven kind van nauwelijks een jaar oud…   

Hier onder desen steen uijt gecloven
leght Theodorus van den Kerkckhoven
in syn leven was hij vaders en moeders vreugt
sijn broeder leefde hij tot een geneugt
een jaer min drie dagen was dese spruit
doen God de ziel deed gaen het lichaam uit
en of ternae sijn uitvaert ijemand vroeg
november vijf men hem ter aerden droeg
int jaer sestenhondert en sesmael then
binnen de stat Malacca sag ment gesehen

grafsteen.jpg

Maar mochten we het genoegen niet optimaal in de historie kunnen terugvinden, dan is er altijd nog het heden, en daar lukt het moeiteloos. Want wat blijkt? Vrijdags en zaterdags wordt een van de leukste straten van Chinatown voor alle verkeer afgesloten en maakt plaats voor een markt. Maar belangrijker: er wordt gedanst en gezongen. Nieuwsgierig gemaakt door opzwepende muziek stapte ik een centrum binnen van zo’n Chinese kongsi, waar vrouwen ongegeneerd aan het dansen waren op snoeiharde muziek. Mirjam en ik hebben dat tijdens onze reizen door Zuidoost Azie wel vaker gezien, vrouwengroepjes die in de open lucht een soort dansgymnastiek doen. Dit was ook zoiets, maar ook al is het op de foto niet echt te zien, ik heb in lange tijd niet zoveel mensen bijeen gezien die zo onversneden veel plezier hadden in wat ze doen. Ze lachten zich een kriek, en niemand leek bezig te zijn met de verlammende vraag of ze de pasjes wel goed doen en wat de buurvrouw zal denken. Welnee, gewoon doen! Dun of dik, groot of klein, het interesseerde ze geen barst. Geweldig.

dansen.jpg

Iets verderop bij een kruispunt een groot podium. Karaoke! Iemand overlegt met de technicus, klimt op het podium, pakt de microfoon en zet het lied in waarvan de tekst op de monitor verschijnt en de muziek via luidsprekers over straat knalt. In lange rijen plastic stoelen zit publiek, luisterend en na afloop applaudiserend. Heb er een tijdje naar staan kijken, met aanvankelijk verbazing en later toenemende bewondering. Je bent geneigd te denken: die mensen moeten tegen zichzelf in bescherming genomen worden, ze kunnen absoluut niet zingen, maar daar houdt niemand zich mee bezig en dat maakt het zo bijzonder. Het is een heel pure vorm van entertainment, waarbij het plezier eindeloos veel zwaarder weegt dan de prestatie. Onweerstaanbaar, zo’n moeder met haar dochterje die een duet zingen. Vals als de raven, maar wat een lol. Ik wilde dat wij dat ook konden, wij stugge, calvinistische Nederlanders.

karaoke.jpg

Goed, ’t is mooi geweest, hier in Malakka. Morgen gaat het weer verder, het eindpunt van de missie komt in zicht. Nog ’n paar honderd kilometer, dan klop ik op de poorten van Singapore.

3 thoughts on “20. Karaoke In Malakka

  1. Ha Hans,

    Wat een levendig verslag weer over de dansende en zingende Chinezen, ik zie de tijden van weleer voor me. Inderdaad verontrustend, die onwetendheid en onverdraagzaamheid. Net las ik ook dat de provider Fitna offline heeft gehaald; kan Geert met DVD’s gaan strooien.

    Ik zal je verhalen straks missen, wat mij betreft mag je doorgaan. Nu eerst een paasontbijtje.

    Liefs,
    Heleen

  2. Ik neem aan dat je intussen in Singapore bent en geniet van allerlei soorten luxe en gemotoriseerd vervoer. Of de reis geweest is wat je ervan verwacht had, of het is tegengevallen of meegevallen, hoe je door de moeilijke momenten heen bent gekomen en hoe je hebt genoten, uiteindelijk weet je dat alleen zelf, al heb je tipjes van de sluier opgelicht. Ik heb in ieder geval genoten van je verhalen. Goeie reis terug! (of verder?)
    Richard.

    • Hi Hans
      I am in Melaka right now.
      I am trying to read the child’s tombstone.

      How would you translate the following

      Uijt gecloven

      I figured in modern Dutch it is uit klieven

      My best guess is

      “under this stone’s cleavage “

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s