12. Schlemiel van de (Vorige) Week

En wie krijgt dit keer de eretitel?

Nee, niet George Bush, die tegen beter weten in vredespraatjes  verkoopt in Israël. Over een jaar kan er een bestand op tafel liggen, vleemt hij. Praatjes voor de vaak, iedereen weet het, maar niemand die het zégt. Heeft de geschiedenis ze dan niets geleerd? Er heeft al eerder een Amerikaanse president, geflankeerd door Israëlische en Palestijnse leiders, zichzelf een applaus gegeven omdat er een bestand zou zijn bereikt. We weten inmiddels wel beter. Al wat Bush doet is op de valreep mooie praatjes verkopen om z’n gedeukte imago op te poetsen.

De titel gaat evenmin naar de zelfverklaarde erfvijand van Bush, Hugo Chavéz. Ook zo’n man die kromme dingen graag met de nodige retoriek rechtpraat. Toegegeven, die twee vrouwen uit handen van de FARC vrijkrijgen is natuurlijk een goede zaak. Maar waarom zo’n nét iets te nadrukkelijk mediaspektakel? En belangrijker: waarom opeens de FARC als ‘leger’ bestempelen? Het is toch een boevenbende? Ooit begonnen als de militaire vleugel van de Colombiaanse communistische partij, maar nu volop in de drugshandel en ze ontvoeren kinderen die vervolgens worden ingezet als soldaten. De FARC richt haar acties niet alleen tegen de regering, maar ook tegen burgers en infrastructuur. Past dat binnen de definitie van een terroristische organisatie? Ja, natuurlijk. Je vraagt je af waarom de strijd voor een rechtvaardiger wereld altijd gepaard moet gaan met zoveel onrechtvaardigheid. En nu moet het dus opeens leger heten? Nee, ik vertrouw die Chavéz niet.       

Toch grijpt ook de Venezolaanse president naast de eretitel, want Schlemiel van de (Vorige) Week is Marinus van der Lubbe. Exact 74 jaar na zijn onthoofding door de nazi’s is de man die de Rijksdag in brand zou hebben gestoken gerehabiliteerd. Het doodvonnis is ongeldig verklaard, terzijde geschoven, verscheurd. Weg ermee. Alsof het nooit bestaan heeft. Gek genoeg was de doodstraf in 1967 al omgezet in acht jaar tuchthuis, en in 1980 werd Van der Lubbe officieel vrijgesproken. En ik me maar afvragen: voor wie doen ze dat nu eigenlijk? De man zelf heeft er bar weinig aan, en nazaten die postuum eerherstel eisten zijn er niet, Van der Lubbe werd vlák voor zijn 25e verjaardag onthoofd, een familieleven is er nooit van gekomen.

Willem Elsschot schreef een aandoenlijk gedicht over de geëxecuteerde idealist. Prachtige openingsregels:

Jongen, met je wankel hoofd
aan den beul vooruit beloofd

En het eindigt zo:

Moog je geest in Leipzig spoken
tot die gruwel wordt gewroken,
tot je beulen, groot en klein,
door den Rus vernietigd zijn.

De geschiedenis leert ons dat het anders liep. Misschien is die rare vrijspraak vooral bedoeld om het geweten van nazaten van die beulen te sussen? Raadselachtig. En wat écht een raadsel is: waarom werd die voor de hand liggende vraag nergens in de dagbladen gesteld?

Intussen zit de Vakantiebeurs in Utrecht erop. Een wereld apart. Het woord alleen al: vakantiebeurs. Toch een tikje decadent. Zo’n Stichting Duniya is tussen al dat reisgeweld een beetje de vreemde eend in de bijt. Maar we kregen die ruimte gratis aangeboden, die kans konden we niet laten lopen. En ons spandoek deed het goed, net als de bedrukte T-shirts.
In vijf dagen zijn duizenden mensen langs onze stand geparadeerd. Vogels van zeer divers pluimage, met één doel: een reisbestemming. Oudere beursgangers zeulden koffers op wieltjes mee, elke folder die ze te pakken konden krijgen gaat mee, die zitten nu thuis en bekijken foto’s van verre oorden waar ze nooit zullen komen. Verder veel jongeren die dachten dat ze via ons vrijwilligerswerk in India en Vietnam kunnen doen. En wij maar praten en uitleggen. Veel nieuwe donateurs heeft het niet opgeleverd, maar de naam Duniya is voor velen nu een begrip. Hopen we.

beurs-1-klein.jpg

Vorige week had ik het over die wonderlijke foto van Brunel (zie #11). Prompt krijg ik bericht van mijn broer Peter, historicus te Londen. Of ik de andere foto’s van Brunel dan niet ken? In 2006, zo blijkt, werd in het Science Museum een tentoonstelling aan de man gewijd, ter ere van zijn 200ste geboortejaar. En daar hingen maar liefst drie ‘iconic poses’. En meteen kijk je op een heel andere manier naar die koddige man. Hij is lang niet zo aarzelend en schutterig als je zou aannemen, heel doelbewust heeft hij gezocht naar een pose. En meteen is duidelijk waarom de andere twee foto’s niet in omloop zijn gebracht. De eerste is nét wat te achteloos, een bestudeerde nonchalance die, denk ik,  bij het Victoriaanse publiek verkeerd zou zijn gevallen. De tweede foto is het merkwaardigste. Die Napoleontische houding, niets dan bluf: kijk, hier sta ik. Le vainqueur! Niet wetend dat hij kort daarna zou sterven. Een navrant kijkje achter de schermen van de geschiedenis.   

 brunel-bbc-web.jpg

Eind vorige week een telefoontje van H. Was nogal beduusd over de plotselinge dood van een vriend. Zomaar onderweg in de auto in elkaar gezakt, de macht over het stuur verloren, het talud af en het kanaal in. Zijn vrouw kon nog worden gered, voor hem kwam het te laat. En weet je hoe oud? Net zestig! H. is ontdaan door zoveel schijnbare willekeur, en ik met hem. Al gauw komt het gesprek op onze eigen sterfelijkheid, zijn we niet dezelfde leeftijd als de vroeggestorvene, en laten we onze tijd niet verdoen aan de verkeerde dingen. Ruzies, stress, waartoe dat alles, het leven is te kostbaar, voor je het weet lig je in het kanaal. Tijd vinden voor jezelf, is dus het devies. Niet origineel, maar wel wezenlijk.

In Vrij Nederland kwam actrice Annet Malherbe, nét vijftig en nu al voorzichtig mijmerend over haar oude dag, met een aardige observatie: “Jarenlang kon ik geen gedachte uitdenken. Ik kon nooit een uur over iets denken. (…) Wat ik heel fijn vind en wat in Griekenland, Italië en Spanje wel gebeurt, is dat voor je huis zitten en een gedachte uitdenken. Het gaat me niet om filosofische of grote gedachten, maar je móet denken.”     

Volkomen mee eens. En daarom overmorgen met m’n tweewieler naar Thailand. In het zadel, de wereld bekijken en gedachten uitdenken.

One thought on “12. Schlemiel van de (Vorige) Week

  1. Vrijspraak en ongeldig verklaring kan ik op de een of andere manier nog wel begrijpen. Toch een beetje eerbetoon. We willen allemaal (bij)geloven dat we in dezer tijd rechtvaardiger zijn. Maar acht jaar tuchthuis? Voor iemand die er al bijna een kwart eeuw niet met zijn hoofd bij is? Dat is pas echt gestoord. Wat dachten ze dat ze hem nog konden leren?

    Pa, ik wens je veel mooie gedachten en momenten in Thailand. Ik blijf je vanaf hier in Londen op de voet bijhouden. Do something amazing.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s