6. Poesje Mauw

De doktoren van het mobiele medische team waarmee we in Noord-Vietnam reizen zijn ervaren chirurgen die jarenlang gestudeerd hebben en weten hoe het menselijk lichaam werkt. Maar ze zijn ook Vietnamees. En dat verklaart de vanzelfsprekendheid waarmee wetenschap en bijgeloof naadloos worden vermengd, met als resultaat een wonderlijk amalgaam van feit en fictie waar wij met verbazing kennis van nemen. En waar speelt het zich in hoofdzaak af? Natuurlijk, in de keuken. Of beter: aan tafel.

Ik herinner me, toen Mirjam en ik op de fiets bijna vier maanden door Zuidoost Azië reisden, dat wij een logboek bijhielden waarin we op gezette tijden, met gevoelens die het midden hielden tussen fascinatie en weerzin, verslag deden van onze culinaire ervaringen. Niet zozeer wat we aten, maar wat we zágen. Gefrituurde kevers en maden op een markt in Noord-Thailand. Gebakken vogelspinnen in Phnom Penh. Het platgewalste, geroosterde speenvarkentje, waarvan we eind 2005 bij wijze van nieuwjaarsgroet een foto op het internet plaatsten. En ach ja, de flessen met Vietnamese slangenwijn die we in Laos op de markt vonden. Goed voor gewrichtspijn, stond op het etiket. Toen we kort daarna zelf in Vietnam aankwamen, ontdekten we al gauw dat die slangen een bescheiden prelude waren op wat de Vietnamese keuken zoal te bieden had. En we zeiden nadrukkelijk: we willen de Vietnamese cultuur niet ridiculiseren, laat staan dat we er een freakshow van willen maken, maar evenmin willen we onvermeld laten wat we tegen het lijf lopen. We zijn tenslotte reizigers in den vreemde, en hebben onszelf de opdracht gegeven melding te maken van wat we zien en meemaken.

Maar nu wordt het moeilijk, want het lijkt alsof we dit keer languit in het Vietnamese rariteitenkabinet van bijgeloof terecht zijn gekomen. En vooraan in de stoet lopen onze doktoren. Te beginnen Dr. Dao, een van de plastisch chirurgen van het mobiele team. Vanmiddag heeft hij me, na een operatie aan een door verbranding verminkte meisjeshand, uitgelegd dat de kromme vingertjes niet in één keer kunnen worden rechtgezet. Pezen kan hij wel verlengen, vertelt hij in zijn gebrekkige Engels, maar bloedvaten en zenuwen moeten zich aan de nieuwe situatie aanpassen en langzaam aangroeien. Glasheldere taal. Hier spreekt een chirurg uit de 21e eeuw met kennis van zaken. Maar het volgende moment wordt hij terug gekatapulteerd naar de Vietnamese middeleeuwen als ik hem vraag of hij wel eens slangenwijn drinkt. Of, als we toch bezig zijn, waarom zien we toch overal die enorme stopflessen met dierlijke onderdelen in alcohol? Want we hébben wat gezien de afgelopen tijd. Het een nog krankzinniger dan het andere. Meestal herkenbaar, en zo niet, dan vragen we om uitleg. En we hebben het geweten. In alcohol ondergedompelde leguanen. De kop van een geit. Rare stengels die bij enig doorvragen zeehondenpenissen blijken te zijn. Komplete vogels. Afgehakte berenpoten. Een potpourri van slangen en schorpioenen. En een enkele keer zo’n onbeschrijfelijke prut dat niemand nog kan vertellen wat er in zat. Elk moment verwachten we een foetus op sterk water, zo bizar is het wat we zien. En Dr. Dao? Die drinkt het, want hij gelooft heilig in de werking van het spul.

Verbaasd kijk ik hem aan. Werking? Zijn Engels is te gebrekkig om het uit te leggen, maar gelukig is daar Dong An, coördinator van het medische projekt. Hij kan er trouwens ook wat van, en zijn studie bouwkunde eind jaren tachtig in Delft heeft niet bepaald de zaag in de wortels van zijn bijgeloof gezet. Integendeel. Net als Dao is Dong An er rotsvast van overtuigd dat krachten en eigenschappen overdraagbaar zijn. Van dieren dus, op je bord, of in je glas. Kortom: de werking. Het is kinderlijk eenvoudig. Als je een onderdeel van een dier drie jaar lang in de alcohol laat weken, krijg je een drankje waar de eigenschappen van dat dier in zitten. En op je bord werkt het net zo. Als je gefrituurde kippentenen kluift, waar niets anders aan zit dan schubben en pezen, is dat goed voor je eigen pezen. Wodka met een scheutje berengal is goed voor je weerstand en van door je rijst geprakte varkenshersenen word je slim, want in tegenstelling tot wat wij in Europa van vinden, staat het varken in Zuidoost Azië in hoog aanzien.

‘You know’, zegt Dong An met zijn onweerstaanbare rimpeltjeslach, ‘a bear can climb in tree. But when bear falls down, he will not break leg or back. He very strong, he just will stand up and walk away.’ En, wijzend op de de stolpfles met de berenpoot, vervolgt hij bloedserieus:  ‘so when you drink liquour of bear, you will get very strong’.
Ik kan het niet laten en vraag hem of hij, als hij dat drankje gedronken heeft en uit een boom dondert, óók onbeschadigd wegloopt. Even kijkt hij me aan, en schudt dan ernstig zijn hoofd. ‘I never tried, but may be.’
Maar wat dan met die andere flessen? Waartoe dient de slang? Dong An aarzelt geen moment. Voor moed! En de geit? Kracht, vanwege de horens. Zeehondenpenissen zijn natuurlijk voor de goeie seks en de rest ben ik vergeten, alsof m´n hoofd al die gekkigheid niet meer kan bevatten.

Maar het kan nog erger. We eten lunch in een restaurant met het uithangbord Thit Chó. Hondenvlees. Niet dat wij dat willen, maar het is er te krijgen. En er is nog meer in de aanbieding. Dat ontdekt ik bij toeval als ik ergens achterin op zoek ben naar een wc en in de afwasruimte terecht kom. Stapels borden en etensresten op de grond, een kraan waaruit ongetwijfeld alleen koud water komt, want van afwassen met een heet sopje hebben ze hier geen idee, en aan de muur een kooi met drie jammerende poezen. Als ik dichterbij kom, duiken twee van hen angstig weg, de derde schurkt tegen de tralies, alsof hij op zoek is naar een warme hand om kopjes te geven.

Ik wenk Dong An. Wijs op de kooi en vraag waartoe de poezen dienen. ‘For eating of course! You ask the man, and he will make it for you and Mirjam if you like.’ En hij maakt het internationale gebaar van keel doorsnijden.

We gaan terug naar onze tafel. En eten tofu met gekookte groenten.                                 

poes.jpg              

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s