91. Een Kwestie van Beschaving (2)

Het kamerdebat over het verbod op onverdoofd slachten heeft de nodige beroering veroorzaakt. Ook bij mij. Mijn mensbeeld is alweer aan herziening toe. Probeerde ik vorige week nog een acceptabele definitie te vinden voor het begrip beschaving, na de gebeurtenissen van vorige week vraag ik me af wat we moeten met gezond verstand.

Aan alle kanten is het orkest der gelovigen losgebarsten, met als inzet het handhaven van een goddelijk voorschrift dat eeuwen geleden langs volstrekt ondoorgrondelijke weg tot hen is gekomen. Dat er zoiets is als geestelijke evolutie, ontgaat de reli-fundamentalisten. Vrouwenrechten, het verbod op discriminatie van homoseksuelen, langzaamaan worden oude gewoonten overboord gezet en gaan we steeds een stapje voorwaarts. En daar hoort het uitbannen van barbaarse rituelen bij. Maar fundamentalisten willen niet dat aan hun eeuwenoude tradities getornd wordt. Ze waarschuwen voor militant atheïsme en verwijten de kamerleden dat ze zich beter kunnen inleven in een kip dan in een gelovige. “We doen het al 3320 jaar zo!” roept de voorzitter van de Joodse Gemeenschap Amsterdam, Ronnie Eisenmann, en verzucht bij Pauw en Witteman dat de Joodse bevolking gedecimeerd is en “strijdend ten onder zal gaan, want daar zijn wij goed in”, waarmee hij impliciet refereert aan de Holocaust. Nee, aan goede smaak hebben fanatici doorgaans geen boodschap.

Maar wat ís dat nu eigenlijk, een gelovige zijn. Volgens mij niet bepaald iets om prat op te gaan, want geloven is simpelweg niet weten. Dat de menselijke soort zich eeuwenlang heeft weten vast te klampen aan sprookjes over iets onwaarneembaars, is een rariteit van de eerste orde. De bijbel zelf is trouwens de eerste om dat toe te geven: Het geloof nu is de vaste grond van de dingen die men hoopt, en het bewijs van de dingen die men niet ziet (Brief aan de Hebreeën 11:1). Het bewijs (!) van iets dat je niet kunt zien…  Need I say more?

Interessant trouwens, dat de basis van dit alles voor het jodendom en de islam dezelfde is: aartsvader Abraham, hoofdfiguur in een van de krankzinnigste verhalen uit het Oude Testament, waarin hij zijn trouw aan God moet bewijzen door zijn zoon te slachten. Tegenwoordig zouden we iemand die stemmen hoort en zijn zoon op de slachtbank legt als psychopaat in een dwangbuis afvoeren en opbergen, maar destijds bracht zo iemand het moeiteloos tot aartsvader van drie wereldreligies, die nu in koor roepen dat het verbod op onverdoofd slachten een aantasting is van hun godsdienstvrijheid en mensenrecht. Want vergeet niet dat CDA, SGP en CU om diezelfde reden weigeren het wetsvoorstel van de Partij voor de Dieren te steunen.

Over religieus obscurantisme gesproken: het is Joden verboden een bepaald stuk van het achterdeel van het rund te eten, met verwijzing naar Genesis 32:33. Even nageslagen. Jacob, kleinzoon van Abraham, raakt in gevecht met een onbekende man. God? Het gevecht duurt de hele nacht, en de onbekende heeft het er moeilijk mee: Omdat de man merkte dat hij Jakob niet de baas kon, sloeg hij Jacob op de heup, waardoor deze ontwricht raakte. De volgende ochtend, na een onderonsje met de onbekende en zegeningen over en weer, gaat Jacob zijns weegs: Door zijn ontwrichte heup liep hij mank. Tot op vandaag eten daarom de Israëlieten niet de spier die boven de heup ligt, omdat de man Jacob op deze heupspier had geslagen. Onbegrijpelijk dat volwassenen hun morele kompas baseren op zo’n infantiele anekdote. Toch een beetje alsof iemand geen gevogelte eet omdat hij als kind Alfred Joducus Kwak zo leuk vond.

Schrikbarend voorspelbaar waren de reacties uit confessionele hoek. Waarom Marianne Thieme de uitnodiging van de EO aanvaardde weet ik niet, het is immers zonneklaar wat je daar te wachten staat. Niettemin toog ze naar Hilversum waar ze te gast was in het programma met de aanmatigende titel Moraalridders, waar zedenprekers Van den Brink en Knevel klaar zaten om Thieme met veel verbaal geweld te fileren. Want nauwelijks was het gesprek begonnen, of ze werd op absurde wijze door een hoogst verontwaardigde Knevel ter verantwoording geroepen: u stelt het lichamelijk lijden van dieren boven het geestelijk lijden van Joden en moslims. Ik zou meteen met de vuist op tafel hebben geslagen. Wat nou, geestelijk lijden. Waar héb je het over. Thieme echter zag de valkuil en wist deze behendig te omzeilen, maar haar ondervragers wisten van geen ophouden. Soeverein glimlachend weerstond Thieme de barrage aan beledigende insinuaties, waarbij ze Andries Knevel fijntjes op zijn nummer zette:

Knevel: Is dit een dilemma? Is dit voor u nou niet een dilemma? Moet u nou niet meer laten zien dat het voor u een dilemma is? Enerzijds de rechten van dieren, en anderzijds de rechten van gelovigen. (…) Dit gaat over botsing van grondrechten, en u kiest kennelijk…
Thieme: Nee, de vrijheid van godsdienst houdt op daar waar het schade toebrengt aan andere mensen of dieren. Dat gaat ook over de emancipatie van vrouwen, over homoseksuelen…
Knevel: Nou, ik wou de homo’s en de vrouwen er maar even buiten laten..
Thieme: Nee, dat zou ik nu juist niet willen doen, want in dit geval gaat het over voortschrijdend inzicht over de beschermingswaardigheid van alle levende wezens.
Knevel: U haalt de rest van de wereld er ook bij. Nou, vooruit. Maar u kiest dus bij die botsing van grondrechten dus kennelijk…
Thieme: Nou, dieren hebben nog geen rechten, hoor.

Ja, mooi, zoals ze dat spervuur van verontwaardiging wist te weerstaan. En grootinquisiteur Knevel liet maar weer eens zien dat hij geen journalist is, maar een religieus fanaat. Volk waarmee het slecht kersen eten is, want niet voor rede vatbaar.

Maar mensen, waar hébben we het eigenlijk over? Waartoe deze commotie? Nederland is een seculiere maatschappij, religie en geloof mogen geen invloed uitoefenen op de maatschappij. Ergo: een door religieuze motieven ingegeven zienswijze mag geen uitzonderingspositie hebben binnen de wetgeving die voor de rest van de maatschappij geldt.

Religie hoort niet in het publieke domein, maar thuis, achter de voordeur. Net als de sprookjes van Grimm. Een kwestie van gezond verstand. En beschaving.

5 reacties op “91. Een Kwestie van Beschaving (2)

  1. Salut Hans !!
    Wederom een uitstekend artikel. Nationalisme en Religies ( inclusief gesloten ideologieën) zijn de grote ziekten van de mensheid, leiden naar intolerantie, geweld, en onderdrukking.

  2. Je komt weer aardig op dreef, Hans. Een plezier om te lezen, en vol denkoefeningen.

    Een eerste reactie: Nederland een seculiere staat? Hm. Frankrijk, ja, dat heeft het secularisme als grondbeginsel erkend, maar is Nederland ooit verder gekomen dan een soort pragmatisme dat keer op keer aangepast wordt en dat de laatste jaren meer en meer onder druk is komen te staan?

    Dit debat over dierenrechten en godsdienstvrijheid gaat eigenlijk heel ergens anders over, hè?

  3. Zolang artikel 6 van de grondwet (vrijheid van godsdienst) in zijn huidige vorm blijft bestaan, dus met alle mogelijke interpretaties die het onderhavige debat mogelijk maken, is het dweilen met de kraan open. Verwijder dat artikel, of maak het minder multi-interpretabel, en we zijn op weg daadwerkelijk een seculiere staat te worden.

    En eerlijk gezegd: nee, het debat gaat exact waarover het gaat, namelijk de gespannen verhouding tussen dierenrecht (lees: fatsoen) en de rariteit die we godsdienstvrijheid noemen. Mijn beide stukken ‘Een Kwestie van beschaving” gaan precies daarover. Hoop ik. Of lees je er iets anders in?

    • Heb ik je tegen de haren in gestreken? Dat was niet de bedoeling! Kennelijk lees ik meer in en buiten je zo goed geschreven regels dan je bedoeld hebt: ik zie n.l. een veel groter geheel van vraagstukken die Nederland bezig houden. Door de religieuze of semi-religieuze kanten van die vraagstukken worden voor- en tegenstanders in twee kampen verdeeld die elk met argumenten komen die het andere kamp helemaal niets zeggen. En zonder een duidelijk leidend principe kom je daar niet uit – maar dat is er niet. Nadat decennia lang allerlei taboes zijn afgebroken en overtuigingen aan de kaak gesteld kan ieder nieuw conflict alleen nog maar op een ad hoc basis worden aangepakt.

      Vanaf duizenden kilometers afstand zie ik een land dat aan het schipperen is en niet goed weet welke kant het op moet. Neem het me maar niet kwalijk dat ik buiten het kader van je artikelen ga – je hebt me gewoon aan het denken gezet!

  4. Tegen de haren ingestreken? Jamais!

    En ja, de mens is tot polarisatie veroordeeld, en religie (of wat daar voor moet doorgaan) draagt bij aan vertroebeling in plaats van dat het antwoorden geeft. Daarom denk ik, om jouw woord te gebruiken, dat het leidende principe beschaving zou moeten zijn. Ofschoon dat ook weer voor allerlei uitleg vatbaar is.

    Kortom, ‘t blijft modderen. En zolang we kunnen, doen we ons best.

    Salut!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s