88. De Klassieken

Naar aanleiding van de boekenweek publiceerde de Volkskrant onlangs een lijst met vijftig literaire klassieken die in elke boekhandel zouden moeten staan. Een soort ijzeren voorraad, waar elke lezer blind naar kan grijpen. Moeilijk, want het is niet elke boekhandel gegeven klassieken op de plank te hebben die misschien elke drie, vier jaar verkocht worden. Huur en sociale lasten moeten betaald, dus is het veiliger een pallet Kluun en Koch neer te zetten dan kostbare plankruimte op te offeren aan, voor de vuist weg, Kafka, of Márquez. Want hoe groot is de kans dat iemand op goed geluk een boek openslaat en dan leest: ‘Vele jaren later, staande voor het vuurpeloton, moest kolonel Aureliano Buendía denken aan die lang vervlogen middag, toen zijn vader hem meenam om kennis te maken met het ijs.’ Als je dat gebeurt, leg je dat boek pas weer weg als je het uit hebt.

Enfin, de Volkskrant inventariseerde de stand van zaken bij 700 van de 1500 boekhandels in ons land. Hoeveel van hen beschikten over die ijzeren voorraad? Maar interessanter vind ik de keuze van die vijftig ‘klassieken’. Als er al een lijst wordt samengesteld, mag je toch aannemen dat het boeken zijn die je net zo van de sokken blazen zoals Honderd Jaar Eenzaamheid dat ooit deed. Een gebeurtenis die je leven verandert, paden baant voor meer en mooier. Zo kent ieder van ons, met een beetje geluk, dat soort momenten. Ja toch? We hebben toch allemaal een bibliotheek, niet alleen op de plank maar ook in ons hoofd, waar we af en toe in grasduinen? Boeken die een onuitwisbare herinnering gemaakt hebben?

Met die wetenschap in het achterhoofd sta je toch raar te kijken als je de lijst met vijftig klassieken leest:

Hier komt onvermijdelijk de subjectiviteit om de hoek kijken, want ik ben geneigd te denken: Arnon Grunberg, moet dat nou? En was Het Verdriet van België werkelijk zo’n meesterwerk? En laten we eerlijk zijn, wie leest nog Huizinga, of Vestdijk? Kees de Jongen, natuurlijk, voor veel van ons is dat een eerste kennismaking met de literatuur geweest, een dierbare herinnering, Theo Thijssen mag daarom in geen enkele boekenkast of lijst ontbreken, net zomin als grootmeesters Nescio en Elsschot. Conrad en Reve ook, natuurlijk, maar Gorter? Nee toch, daar besteed je toch je kostbare tijd niet aan? En De Duivelsverzen was vooral pretentieus, zoals veel werk van Rushdie.

Kijk, dit is geestig. Iedereen die de lijst doorneemt zal het er mee oneens zijn. Want wat zijn de criteria? Waarom wel Dostojevski, en niet Turgenev of meesterverteller Konstantin Paustovskij? Als het over houdbaarheid gaat, is de lijst waardeloos. Gorter, Erasmus, Lewis Carroll? Welnee. In plaats daarvan liever het verbluffende Memoriaal van het Klooster van José Saramago, alsook zijn Stad der Blinden. En waar zijn Brideshead Revisited van Waugh en Kerouacs On the Road? Op mijn lijst zullen ook zeker März van Heinar Kipphardt en A Prayer for Owen Meany van John Irving niet ontbreken. Of Thomas Hardy de test kan doorstaan is twijfelachtig, want ik las Jude the Obscure ruim dertig jaar geleden en had er dierbare herinneringen aan, maar toen ik het vorig jaar herlas vond ik de hoofdpersonen onuitstaanbaar, dus heb ik Tess of the D’Urbervilles op de plank gelaten en mag het in mijn hoofd dat liefdesverhaal van mythische proporties blijven dat het wellicht allang niet meer is. En zullen Hesse’s Narziß und Goldmund en Light in August van Faulkner de test kunnen doorstaan? Oei, ik hoop het.

Ben benieuwd welke klassieken volgens jullie nog meer ontbreken.
Lijstjes, graag! Minstens vijf titels, tien is beter.

About these ads

12 thoughts on “88. De Klassieken

  1. Oké, hierbij vijf titels die wat mij betreft niet mogen ontbreken:

    Milan Kundera – De Grap
    Robert Pirsig – Zen and the Art of Motorcycle Maintenance
    Michel Tournier – Vendredi ou les Limbes du Pacifique
    J.M. Coetzee – In ongenade
    Albert Camus – De Vreemdeling

    Alleen, daar heb je het al, ik heb de Nederlandse titels opgezocht maar niets gevonden voor Tournier’s ‘Vendredi’. En ook ‘In ongenade’ klinkt eerlijk gezegd nogal vreemd. Goed, het zijn maar wat voorstellen.

    • Richard, Coetzee’s Disgrace was inderdaad verpletterend. (Overigens zeer verdienstelijk verfilmd met Malkovich als David Lurie.) En zou Pirsig de tand des tijds hebben doorstaan? Ik las het in ’75, in de oorspronkelijke uitgave, de Nederlandse vertaling kwam veel later.

      Elke lijst zal per definitie incompleet zijn. Mij schiet nu ook alweer van alles te binnen. Queneau! Mag niet ontbreken, ook al is het niet echt groot. Im Westen nichts Neues, van Remarque. Gevolgd door Radetzkymarsch van Joseph Roth. Zo blijf je bezig, ja.

  2. De openingszin van ’100 Jaar eenzaamheid’ is mij ook altijd bijgebleven en Márquez zou zeker in mijn Top 10 staan. Ook nooit vergeten: “The last camel collapsed at noon” (Code Rebecca, Ken Follett) en “The small boys came early to the hanging” ….. ? Deze laatste moest ik opzoeken. Bleek ook van Ken Follett, uit The Pillars of the Earth. Maar zijn sterke openingszinnen kenmerkend voor grootse en meeslepende literatuur? Waarschijnlijk niet – ik heb nu eenmaal toevallig alles van thriller-schrijver Follett gelezen :-). Sommige van zijn boeken bleven me bij maar thrillers zijn geen zaken die je onder klassieke meesterwerken zou rangschikken. Moeilijke opdracht Hans, ik ga er nog even over nadenken. Groetjes en een zonnig weekend!

    • Het was ook bedoeld als speurtocht in je eigen hoofd. Heerlijk, toch? Ben benieuwd waarmee je nog komt.

      En nee, sterke openingszinnen zijn niet per se kenmerkend voor grootse en meeslepende literatuur. Ofschoon ‘De portier is invalide’, de opening van het indrukwekkende Nooit meer slapen van Hermans, er ook mag zijn.

      Nu ik erover nadenk vind ik dat het verzameld werk van Rilke ook in die lijst gehoord had. En T.S. Eliot. Daar zijn alle openingszinnen per definitie ijzersterk. Zoals The Love Song of J. Alfred Prufrock:

      Let us go then, you and I,
      when the evening is spread out against the sky
      like a patient, etherised upon a table.

      Jullie ook, zonnig weekeinde!

  3. ‘t Is niet te doen hoor. Hier, in willekeurige volgorde, een paar onvergetelijke uit mijn (mentale) boekenkast:

    Chaim Potok – Davita’s harp
    George Orwell – 1984
    Harry Mulish – De Aanslag
    Bernlef – Hersenschimmen
    Marquez – 100 Jaar Eenzaamheid
    Pearl S. Buck – The Good Earth
    W.F. Hermans – Nooit meer slapen
    Elsschot – Verzameld werk
    Vestdijk – Ivoren wachters
    W.G. van der Hulst – Peerke en zijn kameraden

    En daar zou nog zeker bij moeten, ‘iets’ van:
    - Louis Couperus
    - Paul Biegel
    - Cees Nooteboom

    Goh, je geeft ons wel weer denkvoer voor een paar dagen zeg. Hoeveel lezers van deze blog heb je eigenlijk?

    • Een zeer select gezelschap: drieëndertig abonnees, om precies te zijn. En verder losse bezoekers die via zoektermen in google toevallig bij mij aanspoelen.

  4. En ook:
    James Baldwin – Giovanni’s Room
    Maarten Biesheuvel – In de bovenkooi
    En Shakespeare natuurlijk!
    En nu houd ik ermee op!
    xx

  5. Leuke stof tot nadenken is dit weer, Hans.
    Ooit kreeg ik college van de altijd-inspirende Leo Biegel, die een keer met 5 (voor ons toen onbekende) boeken kwam aanzetten. Deze representeerden volgens hem de ontwikkeling van de menselijke cultuur tot heden :
    Thornton Wilder – The Bridge of San Luis Rey (over het lot)
    Lawrence Durrell – The Alexandria Quartet (in de top 100 van de 20e eeuw, met ideeën van Einstein, Freud, oost & west erin verwerkt))
    Alejo Carpentier – The Lost Steps (metaforische reis naar wortels)
    F.L. Allen – Only Yesterday (over de crisisjaren in de US)
    en de vijfde ben ik helaas vergeten.
    Verder wil ik je natuurlijk de meesterwerken van de Kirgies: Tsingiz Ajmatov, waar alle Russen van gaan kwijlen, niet onthouden. Plus de vele boeken van Andrei Makine, Oriana Fallaci. En natuurlijk de Perzische klassiekers van: Omar Khayyam, Hafez, Saadi, Roemi, Ferdousie – en ook:
    Amin Maalouf – Samarkand
    Kurban Said – Ali en Nino (klassieke liefdesgeschiedenis tussen moslim en christen)
    Voor mijn leesclub lezen we de meer recente:
    Shusako Endo – Stilte (existentiële worsteling van Portugese missionaris in Japan)
    Henri Bauchau – Maalstroom (geschreven op 95-jarige leeftijd door psychiater)
    Eric-Emmanuel Schmitt, de Franse filosoof, die kinderboeken schreef, maar ook :
    Het evangelie volgens Pilates (kruisiging vanuit zijn perspectief);
    Ulysses uit Bagdad (schelmenroman over vluchteling_
    Adolf H. (wat zou er gebeurd zijn als hij wel was toegelaten tot de kunstacademie)
    Nog eentje, omdat ik vorige week met hem in de trein zat:
    Kader Abdolah – Het huis van de moskee.
    En er is vast nog veel meer….
    xh

  6. Hans,
    Wat een goed stuk. Stof tot nadenken en bezinning. Weet je nog het eerste boek dat je me liet lezen? “Jongens van de Bontekoe”.
    Op mijn lijstje staan:
    The lord of the rings-Tolkien
    De ontdekking van de hemel-Mulich
    Zeg maar Judith-Lampo
    Pillars of the Earth-Follett
    Eline Vere- Couperus
    A town like Alice-Nevil Shute

  7. Dag pap,

    Objectiviteit is inderdaad onmogelijk met dit soort lijstjes – maar wel altijd leuk om te doen. Die 50 van de Volkskrant vallen trouwens nog mee, vind ik. Vooral die Film top-lijsten zijn irritant, met Citizen Kane steevast op de eerste plaats, of in de meer populistische lijstjes The Shawshank Redemption.

    Waar zou je zo’n lijst op baseren? Op wat je weet dat goed moet zijn? War & Peace en Heart Of Darkness staan er al op. Op de bijdrage aan de Nederlandse letteren? Dan mag Karel Ende Elegast meedoen. Of is het een meer persoonlijk iets, wat je geraakt heeft en geinspireerd als kind, tiener, nu?

    In dat geval staan op mijn lijstje onder anderen:
    1984 – George Orwell.
    The Catcher In The Rye – JD Salinger.
    The Lord Of The Rings – JRR Tolkien.
    One Flew Over The Cuckoo’s Nest – Ken Kesey.
    Slaughterhouse Five – Kurt Vonnegut.
    The Hitchhiker’s Guide To The Galaxy – Douglas Adams.
    We Need To Talk About Kevin – Lionel Shriver.
    Alice In Wonderland – Lewis Carroll.
    The Picture Of Dorian Gray – Oscar Wilde.
    Die Unendliche Geschichte – Michael Ende.

    En als ik buiten de roman mag rijken, Faustus van Marlowe en Faust van Goethe. En Waiting For Godot, en Angels In America. En Hedda Gabler, en Mutter Courage, en het dagboek van Anne Frank, en de autobiografie van Stephen Fry, en de verzamelde werken van TS Eliot en Rimbaud, en… Enfin.

    Denkvoer en leesvoer. Bedankt!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s